Destructive trailing ants, Monomorium destructor, small common ants in Thailand มดละเอียดท้องดำ ชอบเดินเป็นทาง ทำรังอยู่ใกล้ๆ บ้าน
Monomorium destructor (Jerdon, 1851)
Small-medium sized ants with variable worker size, the larger workers with heads broader than long. The mandible bears 4 teeth, waist with 2 segments. They are bi-colored, yellowish-orange to light brown, gaster dark brown to black and paler at dorsal base. This species resembles fire ants - Solenopsis geminata, but the antennal club is three or more sements and that of latter is two segments. They are slow moving ants following narrow trail, generally feeding on live and death insects.
มดละเอียดท้องดำ เป็นมดสีเหลืองปนแดงขนาดเล็ก ส่วนท้องมีสีดำและมีสีเหลืองอ่อนที่โคนของส่วนท้องด้านบน มดงานมีหลายขนาด ขนาดใหญ่มีส่วนหัวกว้างกว่าส่วนยาว ฟันกรามมี 4 ซี่ ที่เอวมี 2 ปล้องเหมือนมดคันไฟ แต่ดูความแตกต่างที่ปมปลายหนวดมี 3 ปล้องหรือมากกว่า ในขณะที่มดคันไฟมี 2 ปล้อง มดละเอียดชอบกินแมลงและซากแมลง พบเดินช้าๆ และทำทางเดินอยู่ใกล้ๆ บ้านที่อยู่อาศัย มีการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัยบ่อยๆ
back to Hymenoptera
What do ants feed on? มดกินอะไรเป็นอาหาร
The feeding habits of ants are rather varied. Many ants are carnivorous feeding on the flesh of other living or dead all animals. Some feed on plants parts such as leaves, stems, roots or fruits. The bean subterranean ants are considered as pests of agriculture feeding on soybean pods. Some ants feed on fungi. Many feed on sap from wounded parts of plants, nectar from flowers or fruits. Red ants are usually associated with mealybugs, scale insects or aphids in order to feed on honeydew secretion from insects. Ants in nest often feed on the secretions of other individuals. The exchange of food between individuals (called trophallaxis) is common in many ants. They perform like kissing together. Some ants prefer feed on human foods and grains (fire ants-Solenopsis sp. on potato chips and Tapinoma sp. on rice grains). Water is essential for ants apart from foods. Some ants live on trees usually make their own ways to get water from the ground.
มดกินอะไร คำถามง่ายๆ แต่คำตอบไม่ง่ายอย่างที่คิด เพราะอาหารของมดค่อนข้างหลากหลาย มดจำนวนมากเป็นพวกไล่ล่าเหยื่อกินเนื้อของสัตว์แทบทุกชนิดทั้งที่มีชีวิตและที่ตายแล้ว กินทุกส่วนและทุกระยะของการเจริญเติบโต มดบางชนิดกินส่วนของพืช เช่นใบ ลำต้น ราก และผล เช่นมดคันไฟ และถั่วเสี้ยนดิน ชนิดหลังกินฝักถั่วลิสง ฟักทอง ที่ผลติดอยู่กับดิน จึงจัดว่าเป็นแมลงศัตรูพืชด้วย มดบางชนิดกินเห็ด รา มดจำนวนมากกินน้ำเลี้ยงของต้นไม้ที่ไหลเยิ้มออกมาจากส่วนที่เป็นแผล บางชนิดกินน้ำหวานที่ดอกไม้ และผลไม้ ดังนั้นมดจึงมักชอบน้ำตาล มดแดงชอบอาศัยอยู่ร่วมกับเพลี้ยแป้ง เพลี้ยหอย และเพลี้ยอ่อนเพื่อดูดกินมูลของเพลี้ยซึ่งเป็นน้ำหวาน มดที่อาศัยอยู่ในรังมักมีการกินสารที่มดตัวอื่นปล่อยออกมา พฤติกรรมของมดที่คล้ายการเอาปากจูบกัน เป็นการแลกเปลี่ยนอาหารซึ่งกันและกันเป็นเรื่องธรรมดาที่พบในมดทั่วไป มดคันไฟเป็นตัวอย่างของมดที่กินอาหารของคนด้วย เช่นชอบกินมันฝรั่งทอดกรอบมาก มดเหม็นชอบกินในข้าวสาร มดนอกจากกินอาหารแล้วยังต้องการน้ำด้วยเพื่อการดำรงชีวิต มดที่อาศัยอยู่บนต้นไม้บางครั้งยังทำทางเดินลงสู่พื้นดินเพื่อกินน้ำด้วย ลองช่วยกันคิดดูซิครับว่านอกจากนี้ มดยังกินอะไรอีก มีคำพังเพยหนึ่งที่เปรียบเทียบเรื่องการกินกับมดปิดท้ายเรื่องนี้ว่า “น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลา”
back to Hymenoptera
RIFA, Solenopsis invicta, a new dangerous ant coming closer to Thailand มดคันไฟชนิดใหม่ภัยร้ายที่กำลังมาใกล้ตัว
Solenopsis invicta Buren, 1972
The Red Imported Fire Ant or simply RIFA, is one of over 280 species in the widespread genus Solenopsis. Although the red imported fire ant is native to South America, it has become a pest in the southern United States, Australia (2001), Taiwan, Hong Kong, southern Chinese province of Guangdong and the Philippines in 2004-2005, not yet Thailand. RIFA are known to have a strong, painful, and persistent irritating sting that often leaves a pustule on the skin.
In the 1930s, colonies were accidentally introduced into the
มดคันไฟชนิดใหม่ภัยร้ายที่กำลังมาใกล้ตัว เป็นมดหนึ่งใน 280 ชนิดของสกุล Solenopsis ที่พบในโลกนี้ มดชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาใต้ เช่นพบที่บราซิล ได้ระบาดเข้าไปทางใต้ของอเมริกาโดยการติดไปกับตู้สินค้าตั้งแต่ปี 1930 พบแพร่กระจายอยู่ในรัฐอาลาบามา เท็กซัส แมรี่แลนด์ตั้งแต่ปี 1990 มีการระบาดในคาลิฟอร์เนีย และนิวเม็กซิโก ทำนองเดียวกันได้ติดเข้ามากับตู้สินค้าไปออสเตรเลียปี 2001 พบในมณฑลกวางตุ้งของจีน ฮ่องกง ไต้หวัน และฟิลิปปินส์ ปี 2004-2005 สำหรับประเทศไทยยังไม่พบมดชนิดนี้ แต่มีความเป็นไปได้สูงที่อาจจะพบได้ในอนาคต จึงควรระวัง ความสำคัญมดของมดคันไฟชนิดใหม่ การต่อยของมดด้วยเหล็กไนพร้อมกับการปล่อยสารพิษกลุ่มอัลคาลอยด์ ซึ่งทำให้เนื้อเยื่อตาย นอกจากสร้างความเจ็บปวดแล้วยังทำให้เกิดบาดแผลพุพอง เป็นหนองที่ผิวหนังได้ คนที่รู้จักมดชนิดนี้ดีต่างกลัวกันมาก มีคนที่ถูกกัดถึงตายเพราะมดชนิดนี้ มดยังสร้างความเสียหายให้แก่พืชผลการเกษตร สัตว์เลี้ยง สัตว์ป่า หนอนผีเสื้อและแมลงที่มีประโยชน์ต่างๆ เครื่องมือเครื่องใช้ในการเกษตร อุปกรณ์ไฟฟ้า ตู้โทรศัพท์ มิเตอร์ไฟฟ้า ปั้มน้ำ เครื่องมือเครื่องจักรที่อยู่นอกอาคาร มดชนิดนี้มีขนาดและลักษณะใกล้เคียงกับมดคันไฟที่พบทั่วไปในไทย แต่มดคันไฟไทยไม่ร้ายแรงเท่าเพราะไม่ก่อให้เกิดบาดแผลที่เป็นฝีหนอง มดคันไฟอาศัยอยู่ตามพื้นดิน ทำรังในดิน รังไม่เป็นเนินดินสูงเหมือนจอมปลวกซึ่งมดคันไฟชนิดใหม่นี้ทำ สวนสัตว์แมลงสยามตระหนักถึงความสำคัญของมดได้มีการแสดงนิทรรศการเรื่องมด และประชาสัมพันธ์ถึงภัยที่จะมากับมดคันไฟชนิดใหม่นี้ มาเรียนรู้เรื่องมดด้วยกัน
back to Hymenoptera
A checklist of ants from Thailand (Formicidae: Hymenoptera) (I) บัญชีรายชื่อมดที่พบจากประเทศไทย
There are 247 species in 9 subfamilies recorded from Thailand. Actual the number of Thai ants can reach more or less 1,000 species. Let’s learn more about them. มดที่พบและรายงานจากประเทศไทยมี 247 ชนิดใน 9 วงศ์ย่อย ดังมีรายชื่อวิทยาศาสตร์ และชื่อสามัญภาษาไทยดังนี้ (ลองคลิกที่ชื่อวิทยาศาสตร์ ส่วนมากมีลิ้งค์ไปที่รูป และถ้าคลิ๊กที่รูปจะขยายใหญ่เห็นรายละเอียดได้อย่างชัดเจน ที่ไม่มีลิ้งค์ เราต้องมาช่วยกันทำกันเองต่อไปครับ) ขอขอบคุณ รศ.ดร. เดชา วิวัฒน์วิทยา ผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์มด และคุณศศิธร หาสิน ผู้ดูแลพิพิธภัณฑ์มด คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คุณวียะวัฒน์ ใจตรง ผู้เชี่ยวชาญมดอีกท่านหนึ่งของไทย และคุณทัศนัย จินทอง องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ เทคโนธานี คลอง 5 ปทุมธานี ที่ให้ถ่ายภาพมดและอนุญาตให้ใช้ข้อมูลประกอบ ยังต้องตามล่าหารูปมดต่อไป ใครมีรูปที่พอจะให้ลงในเว็บนี้ได้ หรือพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งมาที่ insectzoos@hotmail.com จักขอบคุณยิ่ง (Ref. Jaitrong, W. and Nabhitabhata, J. 2005; Hölldobler, B. and Wilson, E.O. 1990. The Ants.
Cerapachyinae (used to place in Ponerinae)
1. Cerapachys dohertyi Emery,1902 มดท้องคอดหูยาว
2. Cerapachys longitarsus (Mayr, 1879) มดท้องคอดตีนยาว
3. Cerapachys sexspenus (Xu, 2000) มดท้องคอดยูนาน
4. Cerapachys sulcinodis Emery, 1889 มดท้องคอดสีนิล
Cerapachys sp
Dolichoderinae
5. Dolichoderus bacarii Emery, 1887a มดก้นห้อยท้ายแหลม
6. Dolichoderus cuspidatus Smith,1857 มดก้นห้อยอกหนาม
7. Dolichoderus semirugosus (Mayr, 1870) มดก้นห้อยยอดไม้
8. Dolichoderus sulcaticeps (Mayr, 1870) มดก้นห้อยเอวกลม
9. Dolichoderus thoracicus Smith, 1860 มดก้นห้อยธรรมดา
10. Dolichoderus tuberifer Emery, 1887a มดก้นห้อยหลังง่าม
11. Iridomyrmex anceps (Roger, 1863a) มดดำทุ่ง
12. Tapinoma melanocephalus (Fabricius, 1793) มดเหม็น
13. Technomyrmex albipes Smith, 1861 มดเอวแบนตีนขาว
14. Technomyrmex butteli Forel, 1913 มดเอวแบนเล็ก
15. Technomyrmex kraepelini Forel, 1905 มดเอวแบนโคนขาขาว
16. Technomyrmex modiglianii Emery, 1900 มดเอวแบนหัวใจ
Technomyrmex sp.1
Dorylinae (waist generally with 1 segment)
17. Dorylus laevigatus Smith,1878 เสี้ยนดินทุ่ง
18. Dorylus orientalis Westwood, 1835 เสี้ยนดินถั่ว
19. Dorylus vishnui Wheeler,1913 เสี้ยนดินป่า
20. Echinopla melanarctos Smith, 1857 มดมุมขาดำ
Formicinae (waist with 1 segment)
21. Acropyga acutiventris Roger, 1862 มดหัวละม้ายท้ายใหญ่
22. Anoplolepis gracilipes Smith, 1857 มดน้ำผึ้ง
23. Camponotus arrogans Smith, 1858 มดตะลานขอนผุกำมะถัน
24. Camponotus auriventris Emery, 1889 มดตะลานพม่า
25. Camponotus camelinus Smith,1857 มดตะลานป่าหัวดำ
26. Camponotus cylindricus (Fabricius, 1798) มดตะลานดำหัวแดง
27. Camponotus dolichoderoides Forel, 1911 มดตะลานก้นห้อย
28. Camponotus gigas Latreille,1802 มดตะลานยักษ์ปักษ์ใต้
29. Camponotus lasiselene Wang & Wu, 1994 มดตะลานยอดไม้
30. Camponotus leonadi Enery, 1889 มดตะลานขนทอง
31. Camponotus nicobarensis Mayr, 1865 มดตะลานนิโคบะ
32. Camponotus rufifemur Emery,1900 มดตะลานขาขน
33. Camponotus rufoglaucus (Jordan, 1851) มดตะลานปล้องขี้เถ้า
34. Camponotus saundersi Emery, 1889 มดตะลานแดง
35. Camponotus sericeus (Fabricius, 1798) มดตะลานเสรี
36. Camponotus singularis (F. Smith, 1858) มดตะลานป่าหัวแดง
37. Camponotus vitreus (F. Smith, 1860b) มดตะลานอกคอดดำ
Camponotus sp.1
38. Echinopla melanarctos Smith, 1857 มดมุมขาดำ
39. Echinopla pallipes F. Smith, 1857 มดมุมขาเหลือง
40. Euprenolepis procera (Emery, 1897) มดอกคอดตาโต
41. Myrmoteras binghamii Fiorel, 1893c มดตาโปนบิงแฮม
42. Oecophylla smaragdina Fabricius, 1775 มดแดง มดแดงส้ม
43. Paratrechina longicornis Latreille,1802 มดรำคาญขายาว
44. Paratrechina opaca (Emery, 1887a) มดรำคาญเหลือบฟ้า
45. Polyrhachis abdominalis Smith, 1858 มดหนามกระทิงแดง
46. Polyrhachis arcuata (Le Guillou, 1842) มดหนามหีบเรียบ
47. Polyrhachis armata (La Guillou, 1842) มดหนามกระทิงดำ
48. Polyrhachis bellicosa Smith, 1859 มดหนามเคียวเล็ก
49. Polyrhachis bicolor Smith,1858 มดหนามกระทิงไฟ
50. Polyrhachis bihamata Drury, 1773 มดหนามเคียวใหญ่
51. Polyrhachis calypso Forel, 1911c มดหนามกระทิงอกยาว
52. Polyrhachis dives Smith, 1857 มดหนามกระทิงขนทอง
53. Polyrhachis dolomeles F. Smith, 1863 มดหนามยอดไม้แดง
54. Polyrhachis flavicornis F. Smith, 1857 มดหนามยอดไม้ดำ
55. Polyrhachis furcata Smith,1858 มดหนามกระทิงเคียว
56. Polyrhachis halidayi Emery, 1889 มดหนามปล้องไผ่
57. Polyrhachis hauxwelli Bingham., 1903 มดหนามเกลี้ยงเอวส้อม
58. Polyrhachis hippomanes F. Smith, 1861 มดหนามฮิบโปเล็ก
59. Polyrhachis illaudata Walker, 1859 มดหนามหีบทองแหลม
60. Polyrhachis inermis F. Smith, 1858 มดหนามหีบเอวขวาน
61. Polyrhachis laevissima F. Smith, 1858 มดหนามเกลี้ยงขาแดง
62. Polyrhachis latona Wheeler, 1909 มดหนามไต้หวัน
63. Polyrhachis muelleri Forel,1893 มดหนามกระทิงเล็ก
64. Polyrhachis phalerata Menozzi, 1926 มดหนามฮิปโปใหญ่
65. Polyrhachis proxima Roger, 1863 มดหนามหีบทองง่าม
66. Polyrhachis rastellata Latreille, 1802 มดหนามเกลี้ยงดำ
67. Polyrhachis risoxa F. Smith, 1858 มดหนามหีบดำขน
68. Polyrhachis striata Mayr, 1862 มดหนามหีบดำขอบไร้ขน
69. Polyrhachis sumatranensis F. Smith, 1858 มดหนามหีบดำสุมาตรา
70. Polyrhachis textor F. Smith, 1857 มดหนามตรีดำ
71. Polyrhachis thrinax Roger, 1963a มดหนามตรีแดง
72. Polyrhachis tibialis Smith,1858 มดหนามกระทิงเทา
73. Polyrhachis ypsilon Emery,1887 มดหนามเคียวห่าง
74. Prenolepis jacobsoni Crawley, 1923 มดอกคอดสุมาตรา
75. Prenolepis melanogaster Emery, 1893b มดอกคอดตาลท้องดำ
Ponerinae
76. Amblyopone reclinata Mayr, 1879 มดปากเลื่อยดำใหญ่
http://www.eol.org/pages/491736
77. Anochetus graeffei Mayr,1870 มดลิ้นไก่ดำธรรมดา
78. Anochetus modicus Brown, 1978 มดลิ้นไก่กะโหลกเหลือง
79. Anochetus myops Emery, 1893b มดลิ้นไก่เล็ก
80. Anochetus princeps Emery, 1884 มดลิ้นไก่อานม้า
81. Anochetus rugosus (F. Smith, 1857) มดลิ้นไก่อกแหลม
Anochetus sp.1
82. Centromyrmex feae Emery,1889 มดดินหนามแดง
83. Diacamma intricatum Smith,1857 มดหนามคู่บอร์เนียว
84. Diacamma rugosum Le Guillou,1842 มดหนามคู่สีเทา มดตะนอยเอวหนาม
85. Diacamma sculpturata (F. Smith, 1859) มดหนามคู่ท้องร่อง
86. Diacamma vargens (F. Smith, 1860b) มดหนามคู่ดำ
Diacamma sp.1
87. Emeryopone buttelreepeni Forel, 1912 มดเขี้ยวเลื่อย
88. Gnamptogenys bicolor (Emery, 1889) มดค่อมอกแดง
89. Gnamptogenys binghamii Forel,1900 มดค่อมบิงแฮม
90. Gnamptogenys costata Emery,1889 มดค่อมท้องลาย
91. Gnamptogenys menadensis Mayr,1887 มดค่อมป่า
92. Harpegnathos venator Smith,1858 มดเขี้ยวโง้ง
93. Leptogenys birmana Forel, 1900c มดเล็บหวีพม่า
94. Leptogenys bornnensis Wheeler, 1919 มดเล็บหวีบอร์เนียว
95. Leptogenys chalybaea (Emery, 1887) มดเล็บหวีเขียวคราม
96. Leptogenys diminuta Smith, 1857 มดเล็บหวีอกคอด
97. Leptogenys hysterica Forel, 1900c มดเล็บหวีเอวกลม
98. Leptogenys iridescens (F. Smith, 1857) มดเล็บหวีแดงรุ้ง
99. Leptogenys kitteli (Mayr, 1870) มดเล็บหวีอกร่อง
100. Leptogenys Kraepelini Forel,1905 มดเล็บหวีลิ่มเล็ก
101. Leptogenys mutabilis Smith,1861 มดเล็บหวีหน้าเรียบ
102. Leptogenys myops (Emery, 1887b) มดเล็บหวีเหลืองเล็ก
103. Myopopone castanea (F. Smith, 1860b) มดหน้าโหนกสีสนิม
104. Odontomachus latidens Mayr, 1867 มดกระโดดชวา
105. Odontomachus monticola Emery, 1892b มดกระโดดเขาสูง
106. Odontomachus rixosus Smith,1857 มดกระโดดเหลือง
107. Odontomachus simillimus Smith,1858 มดกระโดดบ้าน
108. Odontoponera denticulata (F. Smith, 1858) มดไอ้ชื่นดำ
109. Odontoponera transversa Smith, 1857 มดไอ้ชื่นมลายู
110. Pachycondyla amblyops Emery,1887 มดปุยฝ้ายเหลืองเล็ก
111. Pachycondyla astuta F. Smith, 1858 มดปุยฝ้ายป่า
112. Pachycondyla chinensis (Emery, 1895) มดปุยฝ้ายจั่วจีน
113. Pachycondyla leeuwenhoeki Forel,1886 มดปุยฝ้ายอกร่อง
114. Pachycondyla luteipes (Mayr, 1862) มดปุยฝ้ายจุดตาสิบ
115. Pachycondyla nigrita (F. Smith, 1895) มดปุยฝ้ายจั่วใหญ่
116. Pachycondyla rubra Smith,1857 มดปุยฝ้ายสีอิฐ
117. Pachycondyla rufipes (Jerdon, 1851) มดปุยฝ้ายขาแดงตาล
118. Platythyrea parallela (F. Smith, 1859) มดหลอดหม่น
119. Platythyrea quadridenta Donisthorpe, 1941a มดหลอดสี่ง่าม
120. Platythyrea tricuspidata Emery, 1900 มดหลอดสามง่าม
121. Probolomyrmex dammermani Wheeler, 1928c มดไร้ตาชวา
Probolomyrmex sp.
122. Procerium deelemani Perrault, 1981 มดค่อมอกหนาม
(to be continued)
back to Hymenoptera
A checklist of ants from Thailand (Formicidae: Hymenoptera) (II) บัญชีรายชื่อมดที่พบจากประเทศไทย
Aenictinae (used to place in Dorylinae, waist with 2 segments)
123. Aenictus artipus Wilson, 1964 มดทหารสยาม
124. Aenictus binghami Forel, 1900a มดทหารบิงแฮม
125. Aenictus camposi Wheeler & Chapman,1925 มดทหารเหลือง
126. Aenictus ceylanicus (mayr, 1866a) มดทหารศรีลังกา
127. Aenictus dentatus Forel,1911 มดทหารทราย
128. Aenictus fergusoni Forel,1901 มดทหารเอกชน
129. Aenictus hottai Terayama&Yamane,1989 มดทหารมลายู
130. Aenictus javanus Mayr, 1896 มดทหารชวา
131. Aenictus laeviceps Smith,1857 มดทหารอกเรียบ
Leptanillinae
132. Leptanilla thai Baroni, 1977 มดเอวย้อยไทย
Myrmicinae (waist with 2 segments)
133. Acanthomyrmex ferox Emery,1893 มดวัวดินมลายู
Aphaenogaster sp.1
134. Calyptomyrmex emeryi Forel, 1901b มดปากส้อม
135. Cardiocondyla emeryi Forel, 1881 มดเกล็ดเรียบอีเมอรี
136. Cardiocondyla nuda (Mayr, 1866a) มดเกล็ดเรียบสีตาล
137. Cardiocondyla wroughtonii Forel, 1890 มดเกล็ดเรียบเหลือง
138. Carebara castanea F. Smith, 1858 แมงมัน แมลงมัน
139. Cataulacus granulatus Latreille, 1802 มดปล้องไผ่ธรรมดา
140. Cataulacus horridus Smith, 1857 มดปล้องไผ่ปักษ์ใต้
141. Crematogaster coriaria Mayr, 1872 มดฮี้ดำ
142. Crematogaster difformis Smith, 1857 มดฮี้โป่งดำ
143. Crematogaster inflata Smith, 1857 มดฮี้โป่งเหลือง
144. Crematogaster modiglianii Emery, 1900 มดฮี้ปักษ์ใต้
145. Crematogaster rogenhoferi Mayr, 1879 มดฮี้ทุ่ง
Crematogaster sp.1
146. Dacetinops concinnus Tayler, 1965 มดลิ่ม
147. Liomyrmex gestroi (Emery, 1887b) มดบอดฤาไน
148. Lophomyrmex bedoti Emery,1893 มดอกแหลมไพร
149. Lophomyrmex birmanus Emery, 1893b มดอกแหลมพม่า
150. Lophomyrmex lucidus Menozzi, 1930 มดอกแหลมนิล
151. Lophomyrmex striatulus Rigato, 1994 มดอกแหลมเมืองจันท์
152. Meranoplus bicolor Guérin-Méneville, 1844 มดโล่บ้าน
153. Meranoplus castaneus Smith, 1857 มดโล่เหลือง
154. Meranoplus laeviventris Emery, 1889 มดโล่เขาสูง
155. Meranoplus mucronatus Smith, 1857 มดโล่ปักษ์ใต้
156. Monomorium chinense Santschi, 1925 มดละเอียดจีน
157. Monomorium destructor (Jerdon, 1851) มดละเอียดท้องดำ
158. Monomorium floricola Jerdon,1851 มดละเอียดหัวท้ายดำ
159. Monomorium latinode Mayr, 1872 มดละเอียดเหลือง
160. Monomorium pharaonis Linnaeus,1758 มดละเอียดบ้าน
161. Monomorium sechellense Emery, 1894 มดละเอียดเซเซลล์
162. Monomorium talpa Emery,1911 มดละเอียดจุดตาเล็ก
163. Myrmica ritae Emery, 1889 มดเมืองหนาวอินทนนท์
164. Myrmicaria birmana Forel, 1902 มดหนวดเจ็ดยอดไม้
165. Myrmicaria brunnea subcarinata Smith, 1857 มดหนวดเจ็ดทุ่ง
166. Paratopula macta Bolton, 1988 มดยอดไม้
167. Pheidole aglae Forel, 1913 มดคันเอกลา
168. Pheidole annexus Eguchi,2001 มดคันบอร์เนียว
169. Pheidole aristotelis Forel,1911 มดคันใต้ร่องลึก
170. Pheidole bluntschlii Forel, 1911c มดคันสุมาตรา
171. Pheidole bugi Wheeler, 1919 มดคันบ้าน
172. Pheidole butteli Forel, 1913 มดคันบัทเทล
173. Pheidole capellinii Emery, 1887b มดคันหัวบุบ
174. Pheidole cariniceps Eguchi,2001 มดคันฐานแบน
175. Pheidole clypeocornis Eguchi, 2001 มดคันหน้านอ
176. Pheidole comata F. Smith, 1858 มดคันใหญ่หัวขน
177. Pheidole dugasi Forel, 1911d มดคันใหญ่ท้องขอบขน
178. Pheidole elisae Emery, 1900 มดคันหัวเรียบ
179. Pheidole fervens Smith, 1858 มดคันหัวกลม
180. Pheidole gatesi (Wheeler, 1927) มดคันใหญ่เขาสูง
181. Pheidole hongkongensis Wheeler, 1928a มดคันฮ่องกง
182. Pheidole hortensis Forel, 1913 มดคันหน้ายักษ์
183. Pheidole incensa Wheeler, 1928a มดคันอินเซนส์
184. Pheidole inornata Eguchi, 2001 มดคันกระโดด
185. Pheidole inscrobiculata Viehmeyer, 1916 มดคันหนวดสั้น
186. Pheidole jacobsoni Forel, 1911b มดคันจ่าชวา
187. Pheidole longipes (F. Smith, 1857) มดคันขายาว
188. Pheidole magrettii Emery, 1887b มดคันมาเกรทที
189. Pheidole noda F. Smith, 1874 มดคันอกร่อง
190. Pheidole nodifera (F. Smith, 1858) มดคันครีบขน
191. Pheidole parva Mayr, 1865 มดคันแคระ
192. Pheidole pieli Santschi, 1925 มดคันหัวแบน
193. Pheidole plagiaria Smith,1860 มดคันร่องโค้ง
194. Pheidole plnifronts Santschi, 1920 มดคันหน้าแบน
195. Pheidole protea Forel, 1912c มดคันโปรเตีย
196. Pheidole quadricuspis Emery,1900 มดคันอกหนาม
197. Pheidole rabo Forel,1913 มดคันราโบ
198. Pheidole rinae Emery, 1900 มดคันรีนา
199. Pheidole sarawakana Forel,1911 มดคันซาราวัค
200. Pheidole sauberi Forel, 1905 มดคันหัวเลี่ยน
201. Pheidole smythiesii Forel, 1902 มดคันใหญ่ท้องเรียบ
202. Pheidole spathifers Forel,1902 มดคันแผ่นห้อย
203. Pheidole taivanensis Forel, 1912a มดคันไต้หวัน
204. Pheidole tandjongensis Forel, 1913 มดคันทานโจ
205. Pheidole tjibodana Forel,1905 มดคันจิบอดาส
206. Pheidole tsailuni Wheeler, 1929 มดคันปากนกแก้ว
207. Pheidole yeensis Firek, 1902 มดคันจีน
208. Pheidole zoceana Santschi, 1925 มดคันเมืองเหนือ
Pheidole sp.1
209. Pheidologeton affinis Jerdon,1851 มดง่ามจุดตาเล็ก
210. Pheidologeton diversus (Jordon, 1850) มดง่ามทุ่ง
211. Pheidologeton pygmaeus Emery,1887 มดง่ามดำ
212. Pheidologeton silenus Smith,1858 มดง่ามอกหนาม
213. Pheidologeton trechideros Zhou &Zheng, 1997 มดง่ามเมืองเหนือ
214. Pristomyrmex brevispinosus Emery, 1887 มดเต่าทองแดง
215. Pristomyrmex pungens Mayr, 1866b มดเต่าดำ
216. Pristomyrmex trachylissus Smith,1858 มดเต่าปักษ์ใต้
217. Proatta butteli Forel,1912 มดหลังหนาม
218. Recurvidris recurvispinosa (Forel, 1890) มดหนามกลับ
219. Rhoptromyrmex wroughtonii Forel,1902 มดปลวกทุ่ง
220. Solenopsis geminata Fabricius, 1804 มดคันไฟ
*Solenopsis invicta Buren, 1972 Red imported fire ant (RIFA) A new dangerous species widely distributed from S. America to Asia in 2004-2005 (China, Hong Kong Taiwan and the Philippines, not yet in Thailand) มดคันไฟชนิดใหม่ภัยร้ายที่กำลังมาใกล้ตัว พบในบราซิล เข้าอเมริกา มาถึงจีน ฮ่องกง ไต้หวัน และฟิลิปปินส์ ยังไม่พบในไทย
221. Tetramorium bicarinatum Nylander,1846 มดริ้วหน้าสัน
222. Tetramorium ciliatum Bolton, 1977 มดริ้วสยาม
223. Tetramorium eleates Forel, 1913 มดริ้วท้องดำ
224. Tetramorium flavipes Emery, 1893c มดริ้วขาเหลือง
225. Tetramorium insolen (F. Smith, 1861) มดริ้วสุลาเวสี
226. Tetramorium kheperra (Bolton, 1976) มดริ้วทุ่ง
227. Tetramorium lanuginosum Mayr,1870 มดริ้วชวา
228. Tetramorium nipponense Wheeler, 1928b มดริ้วญี่ปุ่น
229. Tetramorium palaense Bolton, 1979 มดริ้วบอร์เนียว
230. Tetramorium parvispinum (Emery, 1893b) มดริ้วหยาบขนปุย
231. Tetramorium parvum Bolton, 1977 มดริ้วท้องเหลือง
232. Tetramorium simillimum (F. Smith, 1851) มดริ้วเทศ
233. Tetramorium smithi Mayr, 1879 มดริ้วสมิธ
234. Tetramorium walshi (Forel, 1890) มดริ้วเรียบขนปุย
Tetramorium sp.1
Tetramorium sp.2
Pseudomyrmecinae (waist of 2 segments)
235. Tetraponera allaborans Walker, 1859 มดตะนอยดำเล็ก
236. Tetraponera attenuata Smith,1877 มดตะนอยดำใหญ่
237. Tetraponera binghami (Forel, 1902) มดตะนอยบิงแฮม
238. Tetraponera crassiusculata (Emery, 1900) มดตะนอยหลังเกราะ
239. Tetraponera difficilis Emery,1900 มดตะนอยดำขนทอง
240. Tetraponera extenuata Wardm 2001 มดตะนอยสิงคโปร์
241. Tetraponera modesta Smith,1860 มดตะนอยเหลือง
242. Tetraponera nigra Jerdon, 1851 มดตะนอยดำอินเดีย
243. Tetraponera nitida Smith,1860 มดตะนอยท้องเรียบ
244. Tetraponera nodosa Ward, 2001 มดตะนอยซาราวัค
245. Tetraponera notabilis Ward, 2001 มดตะนอยไทย
246. Tetraponera pilosa Smith,1858 มดตะนอยขนปุย
247. Tetraponera rufonigra Jerdon, 1851 มดตะนอยอกส้ม
back to Hymenoptera
How many ants do you know now ? สิ่งที่เราคิดว่าเรารู้จักดีแล้ว แต่เอาเข้าจริงมันไม่ใช่ มดยังมีอีกมากมายนักที่เรายังไม่รู้จักมันดีพอ หรือไม่รู้จักมันเลย
Filed under Hymenoptera-Formicidae มด (ants) | Comments OffLarge spiny ants, Polyrhachis bihamata from Khao Yai มดหนามเคียวใหญ่ มดหนามสีน้ำตาลจากเขาใหญ่
Polyrhachis bihamata Drury, 1773
Reddish brown with head end of abdomen, legs except the bases and tips fo spines are black. Pronotal spines point outwards and curved laterally backwards, forming hooks. Mesonorum armed with spines. The waist has one segment (petiole) and bearing a pair of long spines parallel, not divergent from base, curving downwards. I found lots of them marching on a tree branch from the top to the ground, probably getting some water and food at Khao Yai National Park recently in June 2009.
มดหนามเคียวใหญ่ เป็นมดสีน้ำตาลแดง มีส่วนหัว ปลายท้องและขายกเว้นโคนขา และปลายหนามสีดำ ลักษณะเด่นของมดชนิดนี้คือมีหนามสามคู่ที่ค่อนข้างยาวบนหลัง คู่ที่อยู่ที่อกปล้องแรกชี้ไปทางข้างและโค้งวกกลับมาข้างหลัง คู่ที่สองที่อกปล้องกลางตั้งขึ้นและโค้งวกมาทางด้านหลัง และอีกคู่หนึ่งซึ่งยาวมากอยู่ที่ปล้องเอว หนามขนากันที่โคน ไม่ได้แยกจากกันจากฐานหรือใกล้ฐานชี้ตั้งขึ้นและโค้งวกลงทางด้านข้าง มดชนิดนี้มีขนาดค่อนข้างใหญ่ ผู้เขียนพบมดนี้จำนวนมากกำลังเดินกันเป็นแถวค่อนข้างเร็วขึ้นลงตามเถาวัลย์ที่ทอดลงสู่พื้นใกล้ลำธาร เมื่อถูกรกกวนมักจะชะงักเล็กน้อยแล้วเดินหลบไปหลบมา เมื่อถูกจับด้วยมือมันก็กัดแบบไม่ปล่อยด้วยเขี้ยวที่แหลมคม แต่พิษน้อยกว่ามดตะนอย เมื่อตกเดินอยู่ที่แขนมดกลับไม่สนใจที่จะต่อสู้หรือกัดแต่พยายามจะเดินหนีเพื่อเอาตัวรอดมากกว่า ลองศึกษาพฤติกรรมของมดที่มีแปลกๆ แล้วจะรู้ว่ามดฉลาดด้วยสัญชาตญาณ มดเป็นสัตว์สังคมที่แบ่งหน้าที่กันทำงานอย่างน่าติดตาม
Copyright @ Siam Insect Zoo & Museum
เว็บเพจนี้ลงทุนโดยค่าใช้จ่ายส่วนตัวโดยไม่มีรายได้และเงินสนับสนุนจากหน่วยงานใดตอบแทน จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษา และเพื่อประชาสัมพันธ์กิจกรรมของสวนสัตว์แมลงสยามซึ่งประสบภาวะขาดทุนมาตลอด เนื่องจากรายได้ปัจจุบันเฉลี่ยไม่ถึง 1/3 ของรายจ่ายต่อเดือนติดต่อกันมาหลายเดือนแล้ว รายได้ส่วนหนึ่งได้จากการขายหนังสือที่พิมพ์โดยสวนสัตว์แมลงสยาม แต่ก็ขายได้ช้ามากมาประคองกิจการไปวันๆ ซึ่งเป็นสัญญาณบอกเหตุถ้าสถานการณ์ไม่ดีขึ้นธุรกิจวิชาการนี้ อาจจะต้องเลิก หรือประกาศขายกิจการต่อไป รูปและเรื่องที่ลงในเว็บเพจนี้ผู้เขียนสงวนลิขสิทธิ์ ไม่อนุญาตให้คัดลอกเพื่อการพิมพ์ที่เป็นประโยชน์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต ยกเว้นการอ้างอิงเพื่อการศึกษาเท่านั้น
back to Hymenoptera
Family Formicidae-Ant and external characteristic วงศ์ของมด และลักษณะภายนอกทั่วไปของมด
click for a larger image
Family Formicidae-Ants
Although ants are very common insects and wide spread over the world, but many insects and some spiders strongly resemble and mimic ants. In the contrary of some wing-formed ants also mimic wasps. All ants are eusocial insects and most colonies contain at least three castes (queens, males and workers). The queens are the largest members and are usually winged, although the wings are shed after the mating flight. The males are winged, short-lived and die soon after the mating. The workers are sterile wingless females. In many of the large colonies there may be two or three types within the worker caste by differing in size, shape or behaviour such as in the case of Pheidologeton trechideros Zhou &Zheng, 1997. There are 8,804 species identified from the world (Hölldobler & Wilson, 1990), but it is quite possible that 20,000 or more species of ants existing in the world. There are 247 species in 9 subfamilies recorded from Thailand and the number of Thai species should be a lot higher as well.
มด แม้ว่าจะเป็นแมลงที่ธรรมดาที่พบได้ทั่วโลก แต่มีแมลงหลายชนิดและแมงมุมบางชนิดที่ปรับตัวได้เหมือนมดมาก ในทางตรงกันข้ามมดที่มีปีกบางชนิดก็ปรับตัวเองเลียนแบบแตนด้วยเช่นเดียวกัน มดเป็นสัตว์สังคมที่อยู่ร่วมกันเป็นสังคมครอบครัว อย่างน้อยประกอบด้วยสามวรรณะ ได้แก่นางพญา เป็นมดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในรัง มักมีปีกแม้ว่าปีกจะถูกสลัดหายไปหลังจากการผสมพันธุ์แล้ว มดเพศผู้มีปีกแต่มีอายุสั้นมักตายหลังจากผสมพันธุ์แล้ว และมดงาน หรือมดกรรมกร ในมดบางชนิดที่มีสังคมใหญ่เช่นมดง่ามเมืองเหนือ วรรณะกรรมกร อาจจะมี 2-3 แบบที่แตกต่างกันทั้งขนาด รูปร่างและพฤติกรรม เช่นมดง่ามเมืองเหนือ มดงานจะแบ่งเป็นมดงานขนาดใหญ่แต่รองจากนางพญา หรือเรียกว่ามดทหารขนาดใหญ่ และมดงานขนาดกลาง หรือมดทหารขนาดกลาง และมดงานขนาดเล็ก หรือมดกรรมกร ซึ่งมีบทบาทในการหาอาหารที่อยู่ไกลจากรังออกไป มดในโลกนี้ที่จำแนกชนิดแล้วมีประมาณ 8,804 ชนิด (Hölldobler & Wilson, 1990) แต่เนื่องจากมดจำนวนมากกว่าครึ่งหนึ่งโดยเฉพาะในออสเตรเลียยังไม่มีการจำแนกชนิด จึงเป็นไปได้ว่ามดอาจจะมีมากถึง 20,000 ชนิด มดที่จำแนกชนิดแล้วจากประเทศไทยมี 247 ชนิดใน 9 วงศ์ย่อย (Jaitrong, W. and Nabhitabhata, J. 2005) เชื่อว่ายังมีมดที่ยังไม่พบและรายงานการศึกษาจากประเทศไทยอีกจำนวนมาก ลักษณะภายนอกต่างๆ ของมดแดงได้แสดงไว้ในภาพข้างบนนี้
back to Hymenoptera
The black spiny ant, Polyrhachis armata from Khao Yai มดหนามกระทิงดำ มีหนามแหลมแต่มีพิษน้อยกว่ามดตะนอย พบในป่าทั่วไป เช่นที่เขาใหญ่
click for a larger image
Polyrhachis armata (La Guillou, 1842) belongs to the Subfamily Formicinae, Family Formicidae, Order Hymenoptera. The waist has one segment (petiole). Head and thorax are very coarse, with 3 pairs of sharp spines, a pair in the front angle of pronotum, a pair at hind angle of mesothorax and the other pair at petiole pointed obliquely upwards and sidewards. This is one of a common ants in S.E. Asia. I found them on leaves, and tree branches at Khao Yai carrying their eggs to a safer place after the rain.
มดหนามกระทิงดำ เป็นมดสีดำมีขนาดค่อนข้างใหญ่ พบได้ตามใบไม้หรือเดินตามพื้นในป่า เช่นที่เขาใหญ่ ขณะที่กำลังคาบตัวอ่อนและดักแด้ที่มีปลอกดักแด้หุ้มเพื่อไปวางไว้ในที่ที่ปลอดภัยกว่าหลังจากฝนตก มดหนามกระทิงดำมีลักษณะเด่นคือส่วนหัวและอกค่อนข้างหยาบกร้านเป็นเม็ดๆ มีหนามสามคู่ อยู่ที่มุมอกด้านหน้า ด้านหลังของอกปล้องกลาง และที่ปล้องเอว ซึ่งเป็นปล้องท้องมีอยู่เพียง 1 ปล้อง หนามยาวแหลมชี้เฉียงๆ ออกไประหว่างด้านบนและทางข้าง
back to Hymenoptera
Bean subterranean ant, Dorylus orientalis เสี้ยนดินถั่ว มดสีเหลืองแดงที่อาศัยอยู่ใต้ดินเจาะกินฝักถั่วลิสง
Dorylus orientalis Westwood, 1835 : Prceeding of Zoology Society of London 3: 72 (w.), Type locality: India. Subfamily Dorylinae.
A species of subterraneun ant, head is square, antenna with 7-12 segments, no compound eyes. It is a major pest of ground nut, feeding on seeds in pods. The damages can be seen also in watermelon. Distribution is mostly in the Northeast of Thailand.
เสี้ยนดินถั่ว เป็นมดชนิดหนึ่ง มีลำตัวสีเหลืองแดง หัวมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยม ค่อนข้างเว้าที่ด้านหลัง ไม่มีตารวม มีหนวด 7-12 ปล้อง ปล้องต่อระหว่างอกกับท้อง (petiole) เป็นปมมีเพียงปล้องเดียว อาศัยอยู่ใต้ดินเจาะกินเมล็ดถั่วลิสงในฝักที่อยู่ใต้ดิน นอกจากนี้เสี้ยนดินยังพบว่ากินพืชอื่น เช่นแตงโมที่อยู่บนผิวดินอีกด้วย เสี้ยนดินเป็นแมลงศัตรูพืชที่สำคัญที่พบส่วนมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
back to Hymenoptera
Ants as diet foods for local people in the North and Northest of Thailand แมลงมัน อาหารเสริมอันโอชะของคนในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
Carebara castanea F. Smth, 1858 or the yellow subterranean ants (Myrmicinae: Formicidae) can be found at a certain time of the year when they would like to set a new territory. The Queen (female) is very much larger than the worker (also very small female). They live in chambers under the ground usually associate with termites which maybe take the food from termites. They come out from their nests mostly from the afternoon to early night in early rainy season to mate. Sometimes we can be seen them in a big swarming around the light along the road-side. The Queen is larger than the male. Both sexes can use as food. The simple cooking is by deep frying the whole bodies. I used to taste. They are delicious, aren’t they. It is worth to try.
แมลงมัน หรือแมงมัน เป็นมดสีเหลืองซึ่งพบมากในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มดชนิดนี้อาศัยอยู่ในรังที่อยู่ใต้ดิน ในช่วงต้นฝนประมาณเดือนพฤษภาคม แมลงมันมักจะออกจากรังตามรูเพื่อขึ้นมาผสมพันธุ์และแยกย้ายไปทำรังใหม่ บางครั้งขึ้นมาเป็นจำนวนเป็นหมื่นเป็นแสนตัว บินอยู่ตามเสาไฟฟ้าที่อยู่ริมทาง ชาวบ้านที่รู้จักแมลงมันดีบางคนจะไปรอคอยจับแมลงมันที่ปากรูที่มันกำลังมุดออกมาเลย เพื่อนำไปทำเป็นอาหาร ส่วนใหญ่ใช้วิธีคั่วกินทั้งตัว โดยตัวผู้ซึ่งมีลำตัวเล็กจะกรอบทั้งตัว ส่วนมดราชินีซึ่งมีไข่อยู่เต็มท้องจะมีรสมัน ใครไม่เคยลองจะไม่รู้หรอกว่าอร่อยและเป็นอาหารจานพิเศษที่ปีๆ หนึ่งจะได้กินกันไม่กี่ครั้ง มดงานมีขนาดเล็กมากๆ เป็นเพศเมียเช่นเดียวกันกลับไม่มีคนสนใจหรือสังเกตว่าจะออกจากรังมาด้วยหรือไม่อย่างไร มดสกุลนี้ในอาฟริกาพบว่าเกาะติดกับขาของมดราชินีเพื่อช่วยป้อนอาหารให้ตัวอ่อนเมื่อมีการสร้างรังใหม่ ในขณะที่เพศผู้มีขนาดเล็กกว่ามดนางพญาสองสามเท่าจะบินปะปนไปกับมดนางพญาด้วย
back to Hymenoptera
