Bombay locust, Patanga succincta a destructive pest in the past, but uncommon in Thailand now ตั๊กแตนปาทังก้า แมลงศัตรูพืชที่สำคัญในอดีตกลับหายากในปัจจุบัน จนคนไม่รู้จักดีพอและสับสนกับตั๊กแตนชนิดอื่นๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน
สองตัวนี้ไม่ใช่ตั๊กแตนปาทังก้า เพียงแค่คล้ายกันเท่านั้น
Patanga succincta (Linnaeus)
There is one generation a year and the adults usually diapause during cool and dry seasons as an immature adult during November to April. The female lay 1-3 egg pods containing 96-152 eggs in the early rainy season in May to June. Eggs hatch in 1-2 months. The nymphal stage has 6-8 instars last for 56-81 days while the adult can live for 6-8 months. The nymphs are green with black spots in the early instars. The colours are more variable at the later stages, with a green form and a dark orange-brown form both with two black spots at the base of the wing pads and a green form without the black spots. The adults are pale brown, compound eye pale brown with a dark line inside; the cheek with a brown band from the lower part of eye extending to mouth; the sides of the pronotum with a pale band with rather straight borders and with darker bands above and below. Hindwing is membranous, transparent with prominent reddish vilolet or pinkish color at base.
The Bombay Locust is widespread in southwest and southeast Asia from
ตั๊กแตนปาทังก้า มีขนาดใหญ่ รูปร่างเรียวยาว ปีกคู่หน้าค่อนข้างยาวโผล่พ้นปลายท้องมาก บินเร็ว และว่องไว เพศผู้มีความยาววัดจากหัวถึงปลายปีก 60-65 มิลิเมตร เพศเมียยาว 75-78 มิลลิเมตร ทั้งสองเพศ ลำตัวมีสีน้ำตาลอ่อนสลับสีน้ำตาลเข้ม ตารวมมีเส้นสีดำในแนวตั้ง แก้มทั้ง 2 ข้างมีแถบสีดำพาดจากขอบตารวมด้านล่างถึงปาก ที่ข้างอกมีแถบสีเหลืองจางมีขอบค่อนข้างตรง และแถบสีเข้มอยู่ที่ด้านบนและล่างของแถบสีจางนี้ ลักษณะเด่นที่พบในปีกคู่หลังคือเป็นปีกบางใสที่โคนปีกมีสีม่วงแดง หรือสีชมพู (มีตัวจริงแสดงที่สวนสัตว์แมลงสยาม อยู่ที่นี่ครับ)
วงจรชีวิตในรอบ 1 ปี มีการขยายพันธุ์เพียง 1 ครั้งฤดูผสมพันธุ์อยู่ในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน เพศเมียวางไข่ในดินเป็นฝักไข่รูปทรงกระบอกแต่ละฝักมี 96-152 ฟอง ในช่วงต้นฤดูฝน อายุไข่ 35-51 วัน ตัวอ่อนลอกคราบ 6-8 ครั้ง ช่วงอายุตัวอ่อน 56-81 วัน เริ่มเป็นตัวเต็มวัยประมาณเดือนกรกฎาคม อายุตัวเต็มวัย 8-9 เดือน
ตั๊กแตนปาทังก้า ระบาดครั้งแรกในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2006 และพบการระบาดต่อเนื่องอยู่นานเกือบ 20 ปี จากความเสียหายหลักแสนไร่ เพิ่มขึ่นเป็นหลักล้านไรในช่วงเวลาสิบกว่าปีจากนั้น ปัจจุบันการระบาดมักพบตามชายแดนไทย-กัมพูชา และพบมากทางเมืองไพรลินของกัมพูชาซึ่งอยู่ใกล้กับจันทบุรีของไทย ค่อนข้างหายากในเขตอื่นๆ คนเขมรที่นั่นได้จับตั๊กแตนมาขายที่ตลาดโรงเกลือในฝั่งไทยโดยมีคนลงทุนทำห้องเย็นเก็บรักษาตั๊กแตนปาทังก้าและแมลงกินได้ชนิดอื่นๆ ที่รวบรวมไว้ได้นับเป็นสิบๆ ตัน ที่ทยอยนำออกมาขายเป็นอาหารเสริมในประเทศไทยได้ตลอดทั้งปี ราคาขายตั๊กแตนปาทังก้าที่นั่นกิโลกรัมละ 120-170 บาท วันนี้ผู้เขียนไม่แน่ใจว่าเยาวชนคนรุ่นใหม่จะเคยเห็นหรือจับตั๊กแตนปาทังก้าเป็นๆ และแยกแยะจากตั๊กแตนชนิดอื่นได้ เพราะมันเริ่มหายากจนหารูปดีๆ สักรูปเพื่อประกอบการเรียนรู้ยังหายากเต็มทน รูปที่มีประกอบบทความส่วนใหญ่มีอายุมากกว่า 20-30 ปี ปัจจุบันจะพบก็แต่ตามชาวแดนไทยเขมร หรือมีมากที่เขมรโน่นเพราะเพิ่งมีการบุกเบิกถางป่าทำไร่กันอย่างกว้างขวางเหมือนเมืองไทยเมื่อ 30-40 ปีมาแล้ว ซึ่งเป็นการปรับเปลี่ยนระบบนิเวศของสิ่งแวดล้อมทำให้เพิ่มพื้นที่หากินของตั๊กแตนนั่นเอง
Small rice grasshoppers, Oxya japonica ตั๊กแตนข้าวเล็ก ตั๊กแตนที่เคยระบาดสร้างความเสียหายแก่ข้าวในอดีต แต่ปัจจุบันมีปัญหาน้อยลง
Oxya japonica (Thunberg, 1815)
(Oxyinae, Acrididae)
The adults are brown, greenish yellow grasshoppers, about 25-30 mm body length, female slightly larger, with a conspicuous broad brown stripe laterally through the eyes and extending posteriorly along tegmina. The prominent distal end of hind tibia is dark brown.Young nymphs are reddish brown with blue, dark brown and white markings. Males generally have 6 instars whereas females have 6-7 instars. Eggs are generally laid in a pod just below the soil surface. It is the most common destructive pest in South East Asia in the past, but causes little damage in Thailand at present.
ตั๊กแตนข้าวเล็ก เป็นตั้กแตนสีน้ำตาลปนเขียวและเหลืองขนาดค่อนข้างเล็ก ขนาดลำตัวยาวประมาณ 25-30 มิลลิเมตร ทั้งสองเพศมีสีและลวดลายคล้ายกัน แต่เพศเมียมีขนาดใหญ่กว่า ตัวเต็มวัยมีแถบสีน้ำตาลกว้างด้านข้างของลำตัวพาดจากตารวมผ่านปีกคู่หน้าไปจรดปลายปีก ขาคู่หลังมีส่วนปลายของแข้ง (tibia) มีจุดสีน้ำตาลเป็นลักษณะเด่นของตั๊กแตนชนิดนี้ ตัวอ่อนมีสีน้ำตาลเข้ม แต้มด้วยสีฟ้า สีน้ำต่าลเข้มและสีขาว เพศผู้ปกติมี 6 วัย ส่วนเพศเมียอาจจะมี 6 หรือ 7 วัย ไข่ของตั๊กแตนหนวดสั้นตามปกติมักถูกวางอยู่ใต้ผิวดิน ไข่อาจจะอยู่ข้ามฤดูร้อนได้ ตั๊กแตนข้าวเล็กเป็นตั๊กแตนธรรมดาที่พบอย่างกว้างขวางทุกประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีการระบาดไปถึงออสเตรเลีย เคยมีการระบาดรุนแรงในอดีต แต่มีปัญหาไม่มากในไทยในปัจจุบัน พบตามแหล่งน้ำไหลและหนองบึงต่างๆ พืชอาหารได้แก่ข้าว ธัญพืชต่างๆ บอน กกและพืชไม้น้ำต่างๆ
The larger rice grasshopper, Hieroglyphus banian, a beautiful, but destructive pest of rice in the past 30-40 years in Thailand ตั๊กแตนข้าวแสนสวยแต่เคยเป็นศัตรูข้าวที่ร้ายกาจในอดีต เมื่อ ๓๐-๔๐ ปีมาแล้ว
Hieroglyphus banian (Fabricius)
Medium sized grasshopper, body length is about 30-50 mm, adult green to reddish-yellow. Head broad, antennae filiform type, brown colored and darker at the tip; compound eyes brown with a dark short line marked inside; thorax elongate, with prominent black transverse lines, especially at the metathorax which much larger than prothorax; the front- and hind-wings long covering the end of abdomen reaching the hind tibiae; hind femora short, not thick, hind tibiae greying-blue. There is 1 generation in 1 year. Female lays eggs in a capsule oblong-shaped of 1-5 x 5-6 mm, usually at the end of rainy season during October to December. Eggs diapause during the cool and dry seasons for about 6-8 months and hatch at the early rainy season or at the end of May to June. The first nymph is yellow, then changing to various colors, greenish, reddish-brown, yellowish or black, but easy recognized by the black face. However, all colors will be changed at the adult stage - with greenish yellow face. The young nymph will develop by molting for 6-8 times within 1-2 months to be the adult. The record of damage was severe in the past 30-40 years ago, but not at present. The foodplants include rice where its common name comes from and others, such as sugarcane, cotton castor, corn and sorghum.
ตั๊กแตนข้าว ตั๊กแตนไฮโรไกลฟัส ตัวเต็มวัยมีขนาดขนาดปานกลาง ความยาวของลำตัวตั้งแต่ส่วนหัวจนถึงปลายปีก 30-50 มิลลิเมตร ส่วนหัวโต หนวดเป็นแบบเส้นด้าย มีสีน้ำตาล ปลายหนวดดำ ตารูปไข่มีขีดยาวสีดำในดวงตา ตาสีน้ำตาลอ่อน หรือสีน้ำตาลแดง ส่วนอกเป็นรูปทรงกระบอก มีรอยคาดขวางสีดำชัดเจน อกปล้องที่ 3 มักยาวกว่าปล้องที่ 1 และเส้นกลางหลังชัดเจนกว่าอกปล้องอื่น ๆ ปีกนอกและปีกในยาวคลุมปล้องท้องจนมิด ปีกยาวใสและยาวลงไปจนถึงเข่าของขาคู่ที่ 3 ขาคู่ที่ 3 มีโคนขาค่อนข้างสั้นแต่ไม่อ้วน ส่วนแข้งยาวเรียว มีสีฟ้าอมเทา ตัวเมียวางไข่ลงในดินรวมกันเป็นถุง ขนาดไข่กว้าง 1-1.5 มิลลิเมตร ยาว 5-6 มิลลิเมตร ตัวเต็มวัยวางไข่ในช่วงหมดฝนจนถึงต้นฤดูหนาวราวเดือนตุลาคม-ธันวาคม ไข่พักตัวอยู่ข้ามฤดูหนาวและฤดูร้อนได้รวมเวลานานถึง 6-8 เดือนจนถึงต้นฤดูฝนคือปลายเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน จึงฟักเป็นตัวอ่อน ตัวอ่อนเมื่อฟักออกจากไข่ใหม่ ๆ มีสีเหลือง ตัวอ่อนมีหลายสีต่าง ๆ กันเช่น เขียวอ่อน น้ำตาลแดง และสีดำทั้งตัว แต่ที่สังเกตได้ง่ายก็คือหน้าดำ แต่จะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมเขียวเมื่อเป็นตัวเต็มวัย ตัวอ่อนผ่านการลอกคราบ 6-8 ครั้ง ภายในเวลา 1-2 เดือน จึงเป็นตัวเต็มวัย จึงมีเพียงหนึ่งชั่วอายุขัยต่อหนึ่งปี พืชอาหาร เคยระบาดในนาข้าว จึงได้ชื่อว่า ตั๊กแตนข้าว ต่อมาจึงมีระบาดในไร่อ้อย โดยการกัดกินใบจนเหลือแต่ก้านกลางใบ พืชอาหารชนิดอื่น ๆ ได้แก่ ฝ้าย ละหุ่ง ข้าวโพด ข้าวฟ่าง เป็นต้น
Aularches miliaris, a beautiful spotted grass-hopper ตั๊กแตนผี ตั๊กแตนหนวดสั้นที่สวยมากชนิดหนึ่ง
Aularches miliaris Linnaeus is a beautiful spotted grasshopper or Bombay locust. Once its outbreak used to attack coconut in Prachuab Kirikhun and along the east coast of the gulf of Thailand downwards. There are more than 80 host plants including coconut, palms, coffee, caster bean, rice, corn, field crops and fruit trees. We have a ggroup of young nymphs on rearing and show at Siam Insect-Zoo now.
ตั๊กแตนผี เป็นตั๊กแตนหนวดสั้นที่สวยมากชนิดหนึ่ง พบว่ามีการระบาดเป็นฝูงใหญ่ ในอดีตเคยเป็นแมลงที่ระบาดทำลายมะพร้าวทางชายทะเลตั้งแต่ประจวบคีรีขันธ์ลงไป ตั๊กแตนผีมีพืชอาหารมากกว่า 80 ชนิด เช่น หมาก ปาล์ม กาแฟ ละหุ่ง ข้าว ข้าวโพด พืชไร่และไม้ผล เป็นต้น ปัจจุบันพบประปรายนานๆ ครั้ง ตั๊กแตนผีฝูงย่อยๆ ที่มักพบกินใบกล้วย ใบลำไย พบอยู่ด้วยกันอย่างไม่ขี้ตื่นตกใจ มีเลี้ยงเพื่อการศึกษาและแสดงอยู่ที่สวนสัตว์แมลงสยามขณะนี้
