Lopaphus bougainvillea (Thanasinchayakul, 2006), a new specimen found from Mae Tha, Lamphun ตั๊กแตนกิ่งไม้เฟื่องฟ้า หรือตั๊กแตนกิ่งไม้แขนแดง ตัวใหม่พบจากแม่ทา ลำพูน

Lopaphus bougainvillea (Thanasinchayakul, 2006), Syn. Paramyronides bougainvillea Thanasinchayakul, 2006. Holotype female at Kasetsart University, Kamphaeng Saen, Nakhon Pathom. Locality: Ratchaburi and Chiang Mai.
A new dicovery female from Mae Tha, Lamphun on 16.v.13. I suggested common names Bougainvillea Stick Insect or Red-armed Stick Insect because of its foodplant and outstanding orange-red coloring at the inner arms (femura) of mid and hind legs. The antennae are slightly longer than the front legs, body with scattered white raised spots. The foodplant Bougainvillea has been recorded. I found it feeds on guava leaves and kept in culture at Siam Insect Zoo at the moment for further study. Some eggs obtained as illustrated.

ตั๊กแตนกิ่งไม้เฟื่องฟ้า หรือตั๊กแตนกิ่งไม้แขนแดง เป็นตั๊กแตนกิ่งไม้ที่พบและตั้งชื่อเป็นครั้งแรกจากประเทศไทย โดย ดร. สมชาย ธนสินชยะกุล เมื่อปี 2006 (พ.ศ. 2549) เพศเมีย 1 ตัวดังแสดงในภาพถูกพบโดยบังเอิญจากแม่ทา ลำพูนเมื่อ 13 พฤษภาคม 2556 ได้เลี้ยงศึกษาที่สวนสัตว์แมลงสยาม เชียงใหม่ โดยพบว่ากินใบฝรั่ง และโชคดีที่ตั๊กแตนเริ่มวางไข่แล้วหลายฟอง ทำให้สามารถจำแนกชนิดได้แน่นอน และทราบว่าพืชอาหารที่รายงานไว้ครั้งแรกคือใบเฟื่องฟ้า ตั๊กแตนกิ่งไม้ชนิดนี้มีลักษณะเด่นคือด้านในของโดนขาคู่กลางและขาคู่หลังมีสีแดงอมส้ม หนวดยาวกว่าทิเบียของขาคู่หน้า ผิวลำตัวหยาบมีจุดนูนขาวกระจาย

Macleay’s spectre Giant Prickly Stick Insect, Extatosoma tiaratum ตั๊กแตนกิ่งไม้ออสเตรเลียที่มีถิ่นกำเนิดในออสเตรเลีย มีเลี้ยงแสดงที่สวนสัตว์แมลงสยาม

Extatosoma tiaratum (Macleay, 1826)
          Macleay’s spectre Giant Prickly Stick Insect is a large species of stick insect endemic to Australia. It now breeding and rearing worldwide and also in Thailand. Female adult are covered with thorn-like spikes for defence and camouflage. Their long, rounded bodies about 20 cm long, with very short wings and too heavy-bodied to fly. The males are really slender, have little spines and reach a length of 12 to 13 cm. They can fly. Life cycle: Eggs generally hatch in 4-9 months, adult live for about 6-8 months, the females tend to live longer a year. We have some of them hatched from eggs and reaching ault stage at Siam Insect Zoo, Chiang Mai as illustrated.
          ตั๊กแตนกิ่งไม้ออสเตรเลีย เป็นตั๊กแตนกิ่งไม้ยักษ์สีน้ำตาลที่มีถิ่นกำเนิดในประเทศออสเตรเลีย มีการเพาะเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงไปทั่วโลก รวมทั้งในประเทศไทย เพศเมียมีรยางค์คล้ายหนามเพื่อใช้ป้องกันตัวและพลางตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม มีลำตัวยาวถึงประมาณ 20 เซนติเมตร นื่องจากมีปีกเล็กสั้นและลำตัวที่ใหญ่จึงไม่สามารถบินได้ ในขณะที่เพศผู้ค่อนข้างเรียวยาว 12-13 เซนติเมตรมีปีกคู่หลังใหญ่จึงบินไปหาตัวเมียได้ สวนสัตว์แมลงสยามได้เลี้ยงมาตั้งแต่ไข่จนเป็นตัวเต็มวัยหลายตัวในขณะนี้ พืชอาหารได้แก่ใบมะม่วง ใบฝรั่ง ระยะไข่ 4-9 เดือน ตัวอ่อนและตัวเต็มวัยมีชีวิตได้ประมาณ 6-8 เดือน โดยเพศเมียอาจจะอยู่ได้นานกว่า 1 ปี   

Commelina Stick Insects, Parapachymorpha commelina ตั๊กแตนกิ่งไม้ผักปลาบ พบและตั้งชื่อเป็นครั้งแรกจากประเทศไทยโดยคนไทยเมื่อปี 2006

Parapachymorpha commelina Thanasinchayakul, 2006 
Subfamily Clitumninae: Family Phasmatidae 
       Female, brownish gray, antenna shorter than femur of the front leg; the upper surface of mid femur without a flat blade-shaped spine which found in P. zompoi. Both sexes are wingless. Head with spines between eyes in female, but with a pairs of sharp spines in male. Body surface rather smooth without pegs or small spines as seen in Medaura. Distribution: Kanchanaburi, Chachaongsao, Ratchaburi. The foodplants of P. commelina include Commelina spp. of the family Commelinaceae.  
        ตั๊กแตนกิ่งไม้ผักปลาบ พบและตั้งชื่อไว้ครั้งแรกจากประเทศไทยโดย ดร. สมชาย ธนสินชยกุล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน นครปฐม เมื่อ 6 ปีที่ผ่านมานี้เอง คนต่างชาติยังไม่รู้จักตั๊กแตนนี้ดีเท่าคนไทย รูปร่างลักษณะ เพศเมียมีสีน้ำตาลปนเทา หนวดสั้นกว่า femur ของขาคู่หน้า ด้านบนของ femur ขาคู่กลางไม่มีหนามเป็นแผ่นซึ่งพบในชนิดใกล้เคียง P. zompoi ทั้งสองเพศไม่มีปีก ที่ส่วนหัวมีหนามระหว่างตารวมซึ่งลดรูปเป็นเพียงตุ่มในเพศเมีย แต่เป็นหนามแหลมยาว 1 คู่ในเพศผู้ ผิวลำตัวข้นข้างเรียบไม่มีตุ่มเล็กเหมือนที่พบในสกุล Medaura เขตแพร่กระจาย กาญจนบุรี ฉะเชิงเทรา ราชบุรี พืชอาหารที่กินได้แก่ผักปลาบนา ซึ่งมีหลายชนิดที่พบแพร่หลายในประเทศไทย

Lagerstroemia Stick Insect, Medaura lagerstroemia from the Eastern Thailand ตั๊กแตนกิ่งไม้เมียลายอินทนิล พบและตั้งชื่อไว้ครั้งแรกเมื่อปี 2006 จากภาคตะวันออกของไทย

Medaura lagerstroemia Thanasinchayakul, 2006  
Subfamily Pachymorphinae: Family Phasmatidae 
        Lagerstroemia Stick Insect is a small wingless walking stick insect, with body length about 6.5-8.0 mm. Female is brown with black dirty markings, antenna shorter than femur of the front leg; the upper surface of mid femur without flat blade-shaped spine, head with small short horns between eyes. Body surface is rather rough with pegs or small short spines and marked with black spots. Male is unknown. Distribution: Chachoengsao. 
         ตั๊กแตนกิ่งไม้เมียลายอินทนิล เป็นตั๊กแตนกิ่งไม้ที่ไร้ปีกขนาดเล็ก ลำตัวยาว 6.5-8.0 มิลลิเมตร พบและตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ไว้เป็นครั้งแรกโดย ดร. สมชาย ธนสินชยกุล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน นครปฐม  รูปร่างลักษณะ เพศเมียมีสีน้ำตาลลายดำ หนวดสั้นกว่า femur ของขาคู่หน้า ด้านบนของ femur ขาคู่กลางไม่มีหนามเป็นแผ่น ที่ส่วนหัวพบหนามเป็นเขาสั้นๆ ระหว่างตารวม ผิวลำตัวขรุขระมีตุ่มเล็กๆ ลำตัวและขามีลายดำ เพศผู้ไม่ทราบ เขตแพร่กระจาย ฉะเชิงเทรา 
 Reference: Sorapongpaisal, W and S. Thanasinchayakul, 2006. Indentification of some stick and leaf insects, (Order Phasmida) in Thailand. Kamphaengsaen Acad. J. Vol. 4, No. 3, 2006, pages 18-32.

The Small Cigar Stick Insect at a small habitat at Mae Rim, Chiang Mai ตั๊กแตนกิ่งไม้ซิก้ายังปรับตัวอยู่ได้ในป่าละเมาะที่แม่ริมแม้ว่าความแห้งแล้งเริ่มมาเยือน

Order Phasmatodea
Family Heteropterygidae
Subfamily Dataminae




Orestes mouhotii (Bates, 1865) 
        Small Cigar Stick Insect distribution in Cambodia, Thailand : recorded from Chanthaburi and Mae Rim-Chiang Mai. It is a good camouflage insect which adated well to the nature. A simiple foodplant is longan leaf.
        ตั๊กแตนกิ่งไม้ซิก้า เป็นตั๊กแตนกิ่งไม้ขนาดเล็กขนาดพอๆ กับบุหรี่ รูปร่างลักษณะเหมือนกิ่งไม้แห้งมาก อีกทั้งชอบเกาะตามกิ่งไม้นิ่งหรืออาจจะเดินอย่างเชื่องช้าในเวลากลางคืน พบในเขมร ไทย โดยมีรายงานการพบที่จันทบุรี ผู้เขียนพบในป่าละเมาะที่แม่ริมหลายปีมาแล้ว และพบว่าตั๊กแตนปรับตัวอาศัยอยู่ในป่าละเมาะแห่งนั้นได้ดีแม้ว่าสภาพป่าเริ่มแห้งแล้งตามฤดูกาล 

(This article is needed to revise) The Hairy Bumped Stick Insects, Xenophasmina sp. from northern Thailand ตั๊กแตนกิ่งไม้ขนแสนปม จากภาคเหนือของไทย

Family Phasmatidae
Subfamily Xeroderinae
Xenophasmina sp. (Redtenbacher 1908)
       The Hairy Bumped Stick Insects distribute in Vietnam and the North of Thailand (Chiang Mai and Lamphun). A medium sized female with body length (not including antennae) 53 mm, rough skin with many raised spots, has been collected from Mae Tha, Lamphun. A very good camouflage resembling longan stick. The food plants include longan, Dimocarpus longan where common growing in the northern Thailand.  
        ตั๊กแตนกิ่งไม้ขนแสนปม เป็นตั๊กแตนกิ่งไม้ขนาดกลาง มีเขตแพร่กระจายในเวียดนามและทางเหนือของไทย พบที่เชียงใหม่และลำพูน เพศเมียขนาดกลางดังแสดงในภาพพบจากแม่ทา ลำพูน มีขนาดลำตัวไม่รวมหนวดยาว 53 มิลลิเมตร ลำตัวมีผิวขรุขระมีตุ่มปม และมีขนมากตามของขา หนวดและลำตัว เมื่อเวลาเกาะจะหุบขา หนวดแนบไปกับกิ่งไม้ เป็นการพลางตัวให้เข้ากับธรรมชาติได้ดีมาก พืชอาหารมีหลายชนิดรวมทั้งใบลำไย
Reference:
http://www.phasmatodea.com/web/guest/xenophasmina-sp.-chiang-mai 

Oleander Walking Stick Insect, Trachythorax maculicollis breeding and displaying at SIZ ตั๊กแตนกิ่งไม้ยี่โถเลี้ยงและอยู่ที่สวนสัตว์แมลงสยามกำลังโตเต็มที่

Trachythorax maculicollis (Westwood)
It is a small bark-colored species of walking stick insect or phasmid, with a red marking line between head and prothorax. Head is rather rounded and covex above. One of the foodplant is oleander leaves or Yitho, Nerium oleander Linnaeus. We have reared them for some generations at Siam Insect Zoo. Many of them reach the mature stage and in copulation at the moment.  
      ตั๊กแตนกิ่งไม้ยี่โถ  เป็นตั๊กแตนกิ่งไม้ขนาดเล็ก ลำตัวมีสีเหมือนเปลือกไม้แห้ง ส่วนหัวค่อนข้างกลมนูน ลักษณะเด่นคือมีเส้นสีแดงคาดระหว่างส่วนหัวและส่วนอกปล้องแรก ตั๊กแตนชนิดนี้กินใบยี่โถ และข่อย มีเลี้ยงแสดงอยู่ที่สวนสัตว์แมลงสยามตลอดทั้งปี ขณะนี้มีตั๊กแตนตัวเต็มวัยจำนวนกำลังเริ่มผสมพันธุ์ก่อนจะทำการวางไข่ต่อไป เส้นสีแดงนี้เหมือนเส้นมงคลซึ่งไม่พบในตั๊กแตนกิ่งไม้ชนิดอื่น ปกติคนจีนมักนิยมเลี้ยงตั๊กแตนกิ่งไม้เพราะเชื่อว่านำโชคภาล ถ้ามีโอกาสอย่าลืมแวะไปดูนะครับ
Back to Phasmatodea
Copyright @ SIAM INSECT-ZOO & MUSEUM

Small Lumphun Leaf Insect, Phyllium westwoodi Wood-Mason, 1875 in captive breeding at SIZ แมลงใบไม้เล็กลำพูนรุ่นใหม่เพิ่งฟักจากไข่แมลงเด่นที่เพาะเลี้ยงเพื่อศึกษาที่สวนสัตว์แมลงสยาม

         Phyllium westwoodi Wood-Mason, 1875 was wrongly identified as Phyllium celebicum. The top photo is a newly hatch nymph from an egg of the Small Lumphun Leaf Insect. One of its habitats is in Mae Tha, Lamphun Province, North of Thailand. The first nymphal instar is very small, red in color and visible by naked eyes. The color will be green at the second instar onwards. The first stage lasts for 3-4 days. We have some of eggs hatched this week and being reared at Siam Insect Zoo (16.ix.11). Eggs incubation period takes 3-6 months, the nymphal stage takes about 6 months to be the full grown adult. We have reared them and some are still alive for displaying. The foodplants are young leaves of longan, oak, mango and guava. Male has body length 50-60 mm, with long antennae, forewing short, high-wing long as usuall almost reach the end of abdomen and enable to fly. Female is larger, with body length 40-48 mm. Abdominal segment 8 is lobed beneath, the front femur slightly enlarge and lobed near the apical end. 
       แมลงใบไม้เล็กลำพูน เป็นแตนใบไม้ชนิดเล็กพบในภาคเหนือ โดยเฉพาะจากอำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน ตั๊กแตนในวัยแรกหลังจากฟักออกมาจากไข่จะมีสีแดง ค่อนข้างอ่อนแอและมีขนาดเล็กมาก แต่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า หลังจากนั้น 3-4 วันตั๊กแตนจะลอกคราบเป็นวัยที่ 2 ซึ่งจะมีสีเขียวเหมือนใบไม้ และจะมีการลอกคราบอีกหลายครั้งเพื่อเพิ่มขนาดตัวให้ใหญ่และสมบูรณ์ขึ้นตามลำดับ โดยไม่มีระยะดักแด้ ระยะไข่ใช้เวลาฟักไข่นาน 3-6 เดือน ตัวอ่อนเจริญเติบโตโดยการลอกคราบจนเป็นตัวเต็มวัย ใช้เวลาประมาณ 6 เดือน ตั๊กแตนกินใบไม้เป็นอาหารซึ่งได้แก่ใบลำไย ก่อ มะม่วง และฝรั่ง เป็นต้น สาเหตุที่สำคัญที่ทำให้แมลงใบไม้มีน้อยและหายากมากขึ้นคือการที่สภาพอากาศที่ร้อนแห้งแล้งและการพ่นสารฆ่าแมลงในสวนลำไยซึ่งทำให้แมลงใบไม้ตายลงอย่าน่าสงสาร การอนุรักษ์จึงควรส่งเสริมให้คนได้เลี้ยงและปลูกพืชอาหารเพิ่มเติมในเขตที่ปลอดสารพิษเพื่อตั๊กแตนใบไม้ได้เจริญเติบโตและขยายพันธุ์ได้ต่อไป สวนสัตว์แมลงสยามได้เพาะเลี้ยงไว้เพื่อการศึกษาได้หลายรุ่นแล้วและยังมีเลี้ยงอยู่ตลอด ขนาดเพศผู้ ลำตัวยาว 50-60 มิลลิเมตร มีหนาดยาว 40-48 มิลลิเมตร ปีกคู่หน้าสั้น ส่วนปีกคูหลังยาวเกือบถึงปลายท้อง สามารถบินไปหาเพศเมียได้ เพศเมียมีลำตัวยาว 75-95 มิลลิเมตรลำตัวค่อนข้างใหญ่ มักไม่บิน ใต้ท้องปล้องที่ 8 มีลักษณะเป็นรยางค์เล็กๆ แผ่ออกทางข้าง ขาคู่หน้าค่อนข้างเป็นลอนขยายใหญ่ใกล้ปลายโคนขา (femur)
Back to Phasmatodea

Some VIP visitors including Dr. Somchai T. and Wichai S., phasmid experts from Thailand visited SIZ 2 years ago. ภาพเก่าๆ อาจารย์ดร. สมชาย ธนสินชยะกุล วิชัย สรพงษ์ไพศาล ผู้เชี่ยวชาญเรื่องตั๊กแตนกิ่งไม้ของไทยและบุคคลากรที่มาจากอุทยานแมลงเฉลิมพระเกียรติ ม.เกษตรศาสตร์ กำแพงแสน

        Time and tide wait for no man ! Already 2 years ago our friends from Kasetsart University, Kamphang Saen Campass visited us, including Thailand phasmid experts, Dr. Somchai Thanasinchayakul (2nd from left to right of the front row) and Wichai Sorpongpaisal (5th on the front row). I think, they made an insect (includ. phadmids) survey as well in those days in Chiang Mai areas. Good to start and good to follow, so do I. 
       วันและเวลาไม่เคยคอยใคร เผลอเพล็บเดียวสองปีกว่าแล้วนี่ที่อาจารย์ดร. สมชาย ธนสินชยกุล และวิชัย สรพงษ์ไพรศาล ที่ต่างชาติยกย่องให้เป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องตั๊กแตนกิ่งไม้ ตั๊กแตนใบไม้ของไทย เข้าใจว่ามาสำรวจแมลงในภาคเหนือด้วย และก็มีผลงานปรากฏชัดเจน ผมได้มีโอกาสก้าวเข้ามาจับงานนี้ไม่นาน ไม่น่าเชื่อว่าจะพบแมลงชนิดใหม่ของไทยและของโลกเพิ่มขึ้นได้หลายชนิดอย่างรวดเร็ว (กำลังรวบรวมผลงานก่อนพิมพ์เผยแพร่) เพราะความร่วมมือและช่วยเหลือจากคนไทยด้วยกันเองที่มีระดับหนึ่งและต่างชาติที่เห็นความสำคัญกับโอกาสที่เรามี ก็นี่มันบ้านเราเอง

How to keep young nymphs of walking leaf and walking stick insects ! การเลี้ยงตั๊กแตนกิ่งไม้และตั๊กแตนใบไม้โดยเฉพาะในระยะตัวอ่อน

         Leafs and sticks are easily die naturally in the heavy rains although they like high humid. The early stage nymphs should not spray by foggy directly, but on the toilet tissue laying on the ground. They like good ventilation. Leafs and sticks are polyphagous insects which can eat various foodplants mostly dicots such as leaves of longan, mango, gauva, Lagerstroemia spp., jujube and some can eat grasses (Commelina spp.).  
        การเลี้ยงตั๊กแตนกิ่งไม้และตั๊กแตนใบไม้ ตัวอ่อนของแมลงกิ่งไม้ แมลงใบไม้อ่อนแอมาก ตายง่ายมาก แม้ว่าจะเป็นแมลงที่ชอบความชื้นสูงแต่ไม่ควรให้โดนน้ำ โดนฝนแรงๆ ตรงๆ การพ่นน้ำใส่ตัวแมลงอาจจะทำให้แมลงตายได้โดยตรงและตายจากการติดเชื้อราและเชื้อโรคที่เป็นกับแมลงได้ ควรหลีกเลี่ยงการจับต้องตัวแมลงเพราะแมลงจะเฉามือและตายได้ง่ายอีกทั้งขามักจะหลุดง่ายด้วย ควรให้แมลงขยับตัวคลานมาเกาะใบไม้เมื่อต้องการเคลื่อนย้าย บางคนแนะนำให้ใช้กระบะทรายชื้นๆ ใส่ไว้เพื่อเพิ่มความชื้นในกรง บางคนก็ใช้กระดาษาทิชชูปูที่พื้นแล้วเพื่อพ่นน้ำใส่ โดยเฉพาะที่พื้น การใช้จานหรือถาดใส่น้ำไว้ในกรงอาจจะทำให้ตั๊กแตนจมน้ำตายได้จึงไม่นิยม กรงเลี้ยงควรมีอากาศและลมถ่ายเทได้ดี หาใบไม้อ่อนๆ ให้กินในระยะแรกๆ เนื่องจากแมลงยังไม่สามารถกินใบที่แก่ซึ่งแข็งได้นั่นเอง ตั๊กแตนกิ่งไม้และตั๊กแตนใบไม้ส่วนใหญ่เป็นแมลงที่กินพืชได้หลายชนิดมักเป็นพืชใบเลี้ยงคู่ เช่นลำไย มะม่วง ฝรั่ง ตะแบก พุทรา แต่ก็มีบางชนิดที่เลือกกินเฉพาะพืชชนิดใดชนิดหนึ่งเท่านั้น มีตั๊กแตนกิ่งไม้จำนวนน้อยชนิดที่กินวัชพืชโดยเฉพาะผักปลาบ ขอให้โชคดีกับการเลี้ยงครับ