Rice green leafhoppers, Nephotettix virescens and Nephotettix nigropictus, destructive pests and vectors of virus diseases เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว หรือเพลี้ยจักจั่นสีเขียวข้าว และเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ แมลงศัตรูข้าวที่สำคัญของเอเชีย และการเป็นแมลงพาหะนำโรคข้าวที่เกิดจากเชื้อไวรัส
Nephotettix virescens (Distant)
Nephotettix nigropictus (Stål)
These are two important tropical rice green leafhoppers. The adults are 3-5 mm long, bright green with variable black markings in the middle of fore-wing. N. nigropictus bears a transverse curved line between compound eyes which is absent in N. virescens. Female lays 5-60 eggs in the midrib of the leaf blade or sheath. Eggs hatch in 1 week. There 5 nymphal stages which last for about 2 weeks and the adults live for about 7-10 days. They are impotant vectors of viruses that cause rice dwarf, transitory, tungro or yellow dwarf diseases causing yield loses.
เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว และเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ เป็นแมลงปากดูดสีเขียว ยาวประมาณ 3-5 มม. ปลายปีกมีจุดสีดำข้างละจุด หรือไม่มีจุดก็ได้ เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าวที่สำคัญของเอเชียและไทย มี 2 ชนิด ชนิดที่พบมากมีส่วนหัวมีสีจางไม่มีขีดดำระหว่างตารวมอาจจะเรียกว่า เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว ซึ่งพบแพร่หลายอย่างกว้างขวางมาก ส่วนอีกชนิดมีขีดดำพาดโค้งตามความยาวที่ขอบหน้าผากระหว่างตาทั้ง 2 ข้างอาจจะเรียกว่า เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ พบน้อยกว่าชนิดแรก ชีพจักรของแมลงทั้ง 2 ชนิดใกล้เคียงกันมาก คือ มีจำนวนไข่ต่อกลุ่มตั้งแต่ 5-60 ฟอง โดยเฉลี่ยไข่จะฟักเป็นตัวอ่อนใน 1 สัปดาห์ ตัวอ่อนมี 5 ระยะ รวมเวลาที่เป็นตัวอ่อนประมาณ 2 สัปดาห์ ระยะที่เป็นตัวเต็มวัยประมาณ 7-10 วัน เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าวดูดกินน้ำเลี้ยงจากใบข้าว ซึ่งถ้ามีปริมาณแมลงมาก ข้าวจะถูกทำลายเหี่ยวแห้งตายเกิดความเสียหายได้ อย่างไรก็ดีปกติแล้วไม่ทำให้ข้าวถึงกับเสียหายโดยตรง แต่แมลงชนิดนี้เป็นพาหะนำเชื้อไวรัสสาเหตของ โรคใบสีส้ม สู่ต้นข้าว โรคเหลืองเตี้ยที่ทำให้ข้าวมีผลผลิตลดลงมาก
การเป็นแมลงพาหะนำโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัส มีแมลงนับเป็นร้อยชนิดที่เป็นแมลงพาหะนำโรคต่างๆ มาสู่พืชได้ ประมาณกว่า 75% เป็นโรคพืชที่เกิดจากเชื้อไวรัส (virus) โรคพืชดังกล่าวอาจมีแมลงมากกว่าหนึ่งชนิดที่สามารถเป็นพาหะของโรคได้ โรคพืชเพียงแค่อาศัยติดตัวแมลงไปยังพืชต้นอื่นก็อาจถ่ายทอดโรคได้แล้ว (non persistent virus) แต่โรคพืชที่เกิดจากเชื้อไวรัสบางชนิดต้องพักอาศัยในตัวแมลงสักระยะเวลาหนึ่งจึงจะสามารถถ่ายทอดโรคได้ เชื้อไวรัสประเภทนี้เป็น persistent virus ในกรณีของเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว ซึ่งมีหลายชนิดที่เป็นแมลงพาหะนำโรคใบสีส้มข้าว (Yellow orange leaf virus) ได้ โดยเชื้อต้องพัฒนาตัวเองในแมลงพาหะก่อน ในกรณีอาจจะเรียกว่าเชื้อไวรัสชนิดนี้ว่าเป็น semi-persistent virusเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว เป็นแมลงพาหะหลักที่นำเชื้อไวรัสใบสีส้มข้าว หากข้าวได้รับเชื้อในระยะกล้าถึงแตกกอ จะเสียหายมากกว่าในระยะตั้งท้องถึงระยะออกรวง ใบข้าวจะมีสีเขียวสลับเหลือง และเปลี่ยนเป็นสีหลือง ต้นเตี้ย แคระแกร็น อาจถึงตายได้Other virus diseases
โรคใบจุวงแหวนมะละกอ Papaya ringspot virus
______________________
แบ่งปันข้อมูลจาก: หนังสือโรคและแมลงศัตรูพืชที่สำคัญ พิมพ์ครั้งที่ 3 (พิสุทธิ์ เอกอำนวย, 2553) สวนสัตว์แมลงสยาม เชียงใหม่ เจ้าของและผู้พิมพ์โฆษณา 592 หน้า
Jassids, leafhoppers from Thailand เพลี้ยจั๊กจั่น หรือเพลี้ยจักจั่นที่พบจากประเทศไทย
Family CICADELLIDAE
Amrasca biguttula (Ishida) เพลี้ยจั๊กจั่นฝ้าย (Cotton leafhopper)
Amrasca durianae Hongsaprug เพลี้ยจั๊กจั่นฝอยทุเรียน (Durian leafhopper)
Amrasca splendens Ghauri เพลี้ยจั๊กจั่นฝอยเขียวแต้มแดง (Red marked mangohopper)
Smita robusta Dworakoska เพลี้ยจั๊กจั่นฝอยแดง (Red mangohoper)
Jacobiasca formosana (Paoli, 1936)
Syn. Empoasca formosana Paoli, 1932, Empoasca onukii Matsuda
เพลี้ยจั๊กจั่นเขียวชา (Tea green leafhopper, or used to be known as
Castor bean leafhopper)
Idioscopus clavosignatus Maldonada Capriles เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงใหญ่ (Giant mangohopper)
Idioscopus nagpurensis (Pruthi) เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงอินเดีย (Indian mangohopper)
Idioscopus clypealis (Lethierry) เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงปากดำ
(Black-lipped mangohopper)
Idioscopus niveosparsus (Lethierry) เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงสิบหน้า
(Ten-faced mangohopper)
Nephotettix virescens (Distant) เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว (Rice greenleafhopper)
Nephotettix nigropictus (Stål) เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ
Recilia dorsalis (Ischihara) เพลี้ยจั๊กจั่นลายหยัก (Zigzag-striped leafhopper)
Bothrogonia indistincta (Walker) เพลี้ยจั๊กจั่นแดง (Red leafhopper)
Bothrogonia addita (Walker) เพลี้ยจั๊กจั่นแดงมลายู (Orange-ded leafhopper)
Cofana spectra (Distant) เพลี้ยจี๊กจั่นขาว (White leafhopper)
_____________________
เพลี้ยจั๊กจั่น หรือ เพลี้ยจักจั่น เป็นคำเฉพาะที่ใช้ในสาขาวิชากีฏวิทยา ใช้ตามตำราเรียนที่ใช้กันมานานก่อนปี พ.ศ. 2510 สามารถใช้ได้ทั้งสองคำ
Back to Hemipter-Sunorder II Auchenorrhyncha
