Rice green leafhoppers, Nephotettix virescens and Nephotettix nigropictus, destructive pests and vectors of virus diseases เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว หรือเพลี้ยจักจั่นสีเขียวข้าว และเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ แมลงศัตรูข้าวที่สำคัญของเอเชีย และการเป็นแมลงพาหะนำโรคข้าวที่เกิดจากเชื้อไวรัส



![]()
![]()
![]()
Nephotettix virescens (Distant)
Nephotettix nigropictus (Stål)
These are two important tropical rice green leafhoppers. The adults are 3-5 mm long, bright green with variable black markings in the middle of fore-wing. N. nigropictus bears a transverse curved line between compound eyes which is absent in N. virescens. Female lays 5-60 eggs in the midrib of the leaf blade or sheath. Eggs hatch in 1 week. There 5 nymphal stages which last for about 2 weeks and the adults live for about 7-10 days. They are impotant vectors of viruses that cause rice dwarf, transitory, tungro or yellow dwarf diseases causing yield loses.
เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว และเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ เป็นแมลงปากดูดสีเขียว ยาวประมาณ 3-5 มม. ปลายปีกมีจุดสีดำข้างละจุด หรือไม่มีจุดก็ได้ เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าวที่สำคัญของเอเชียและไทย มี 2 ชนิด ชนิดที่พบมากมีส่วนหัวมีสีจางไม่มีขีดดำระหว่างตารวมอาจจะเรียกว่า เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว ซึ่งพบแพร่หลายอย่างกว้างขวางมาก ส่วนอีกชนิดมีขีดดำพาดโค้งตามความยาวที่ขอบหน้าผากระหว่างตาทั้ง 2 ข้างอาจจะเรียกว่า เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ พบน้อยกว่าชนิดแรก ชีพจักรของแมลงทั้ง 2 ชนิดใกล้เคียงกันมาก คือ มีจำนวนไข่ต่อกลุ่มตั้งแต่ 5-60 ฟอง โดยเฉลี่ยไข่จะฟักเป็นตัวอ่อนใน 1 สัปดาห์ ตัวอ่อนมี 5 ระยะ รวมเวลาที่เป็นตัวอ่อนประมาณ 2 สัปดาห์ ระยะที่เป็นตัวเต็มวัยประมาณ 7-10 วัน เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าวดูดกินน้ำเลี้ยงจากใบข้าว ซึ่งถ้ามีปริมาณแมลงมาก ข้าวจะถูกทำลายเหี่ยวแห้งตายเกิดความเสียหายได้ อย่างไรก็ดีปกติแล้วไม่ทำให้ข้าวถึงกับเสียหายโดยตรง แต่แมลงชนิดนี้เป็นพาหะนำเชื้อไวรัสสาเหตของ โรคใบสีส้ม สู่ต้นข้าว โรคเหลืองเตี้ยที่ทำให้ข้าวมีผลผลิตลดลงมาก
การเป็นแมลงพาหะนำโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัส มีแมลงนับเป็นร้อยชนิดที่เป็นแมลงพาหะนำโรคต่างๆ มาสู่พืชได้ ประมาณกว่า 75% เป็นโรคพืชที่เกิดจากเชื้อไวรัส (virus) โรคพืชดังกล่าวอาจมีแมลงมากกว่าหนึ่งชนิดที่สามารถเป็นพาหะของโรคได้ โรคพืชเพียงแค่อาศัยติดตัวแมลงไปยังพืชต้นอื่นก็อาจถ่ายทอดโรคได้แล้ว (non persistent virus) แต่โรคพืชที่เกิดจากเชื้อไวรัสบางชนิดต้องพักอาศัยในตัวแมลงสักระยะเวลาหนึ่งจึงจะสามารถถ่ายทอดโรคได้ เชื้อไวรัสประเภทนี้เป็น persistent virus ในกรณีของเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว ซึ่งมีหลายชนิดที่เป็นแมลงพาหะนำโรคใบสีส้มข้าว (Yellow orange leaf virus) ได้ โดยเชื้อต้องพัฒนาตัวเองในแมลงพาหะก่อน ในกรณีอาจจะเรียกว่าเชื้อไวรัสชนิดนี้ว่าเป็น semi-persistent virusเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว เป็นแมลงพาหะหลักที่นำเชื้อไวรัสใบสีส้มข้าว หากข้าวได้รับเชื้อในระยะกล้าถึงแตกกอ จะเสียหายมากกว่าในระยะตั้งท้องถึงระยะออกรวง ใบข้าวจะมีสีเขียวสลับเหลือง และเปลี่ยนเป็นสีหลือง ต้นเตี้ย แคระแกร็น อาจถึงตายได้Other virus diseases
โรคใบจุวงแหวนมะละกอ Papaya ringspot virus
______________________
แบ่งปันข้อมูลจาก: หนังสือโรคและแมลงศัตรูพืชที่สำคัญ พิมพ์ครั้งที่ 3 (พิสุทธิ์ เอกอำนวย, 2553) สวนสัตว์แมลงสยาม เชียงใหม่ เจ้าของและผู้พิมพ์โฆษณา 592 หน้า
Jassids, leafhoppers from Thailand เพลี้ยจั๊กจั่น หรือเพลี้ยจักจั่นที่พบจากประเทศไทย
Family CICADELLIDAE
![]()
![]()
![]()
Amrasca biguttula (Ishida) เพลี้ยจั๊กจั่นฝ้าย (Cotton leafhopper)
![]()
Amrasca durianae Hongsaprug เพลี้ยจั๊กจั่นฝอยทุเรียน (Durian leafhopper)
![]()
![]()
![]()
Amrasca splendens Ghauri เพลี้ยจั๊กจั่นฝอยเขียวแต้มแดง (Red marked mangohopper)
![]()
![]()
![]()
Smita robusta Dworakoska เพลี้ยจั๊กจั่นฝอยแดง (Red mangohoper)
![]()
![]()
![]()
Jacobiasca formosana (Paoli, 1936)
Syn. Empoasca formosana Paoli, 1932, Empoasca onukii Matsuda
เพลี้ยจั๊กจั่นเขียวชา (Tea green leafhopper, or used to be known as
Castor bean leafhopper)
![]()
Idioscopus clavosignatus Maldonada Capriles เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงใหญ่ (Giant mangohopper)
![]()
![]()
![]()
Idioscopus nagpurensis (Pruthi) เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงอินเดีย (Indian mangohopper)
![]()
![]()
![]()
Idioscopus clypealis (Lethierry) เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงปากดำ
(Black-lipped mangohopper)
![]()
![]()
![]()
Idioscopus niveosparsus (Lethierry) เพลี้ยจั๊กจั่นมะม่วงสิบหน้า
(Ten-faced mangohopper)
![]()
![]()
![]()
Nephotettix virescens (Distant) เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าว (Rice greenleafhopper)
![]()
![]()
Nephotettix nigropictus (Stål) เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวหน้าผากดำ
![]()
Recilia dorsalis (Ischihara) เพลี้ยจั๊กจั่นลายหยัก (Zigzag-striped leafhopper)
![]()
![]()
![]()
Bothrogonia indistincta (Walker) เพลี้ยจั๊กจั่นแดง (Red leafhopper)
![]()
![]()
Bothrogonia addita (Walker) เพลี้ยจั๊กจั่นแดงมลายู (Orange-ded leafhopper)
![]()
![]()
![]()
Cofana spectra (Distant) เพลี้ยจี๊กจั่นขาว (White leafhopper)
_____________________
เพลี้ยจั๊กจั่น หรือ เพลี้ยจักจั่น เป็นคำเฉพาะที่ใช้ในสาขาวิชากีฏวิทยา ใช้ตามตำราเรียนที่ใช้กันมานานก่อนปี พ.ศ. 2510 สามารถใช้ได้ทั้งสองคำ
Back to Hemipter-Sunorder II Auchenorrhyncha
































































