Welcome to young students from Duangkaew Kindergarten School, Chiang Mai ยินดีต้อนรับนักเรียนจากโรงเรียนอนุบาลดวงแก้ว จังหวัดเชียงใหม่
Yellow crotalaria moth, Argina astrea, moth photos for February 2010 ผีเสื้อบุ้งปอเทืองเหลือง ผีเสื้อกลางคืนเด่นประจำเดือนกุมภาพันธ์ เดือนนี้สามารถพบเห็นได้ในแปลงปลูก
Argina astrea (Drury, 1773)
The adult is pale yellow, fore-wing pale orange yellow with series of white spotted markings on fore-wing, each with small black spot inside, chain like pattern. Hind-wing is darker orange yellow coloring with black spots. The larva is white with black and red spotted markings on each segment. The caterpillar feeds on pods of sunnhemp, Crotalaria juncea. Many of them are easily to be seen in the late season of sunnhemp which generally is in this month.
ผีเสื้อบุ้งปอเทืองเหลือง เป็นผีเสื้อกลางคืนที่มีสีสวย เป็นตัวแทนของผีเสื้อกลางคืนเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๕๓ ผีเสื้อทั้งสองเพศมีลักษณะรูปร่างสีสันคล้ายคลึงกัน แต่เพศเมียมีขนาดใหญ่กว่าเล็กน้อย ลำตัวมีสีเหลือง ปีกคู่หน้าสีเหลืองอมส้มมีจุดขาวเรียงรายคล้ายโซ่ ภายในมีจุดดำ ส่วนปีกคู่หลังมีสีเหลืองอมส้มเข้มกว่าปีกคู่หน้า มีจุดสีดำหลาบยจุด หนอนของผีเสื้อชนิดนี้พบเจาะกินฝักปอเทือง หนอนมีสีขาว แต่ละปล้องมีลายสีดำ และแดงแต้มเรียงกันเป็นชุดไปตลอดถึงส่วนปลาย ความเสียหายอาจจะรุนแรงสำหรับปอเทืองที่ปลูกเพื่อเก็บเมล็ด ในปลายฤดูปลูกซึ่งอยู่ในช่วงนี้ด้วยจึงมักพบหนอนผีเสื้อชนิดนี้ไม่ยากนักในแปลงปลูกปอเทือง
Deep blue flea-beetle, Phyllotreta chotanica, a small flea-beetle of economic importance in S.E. Asia ด้วงหมัดกระโดดสีน้ำเงิน ด้วงหมัดกระโดดขนาดเล็กที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจของพืชตระกูลถั่วในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
Phyllotreta chotanica Duvivier, 1892 in the Fauna of British India, 1926. Chrysomelidae p. 377, 379. The valid species name should be chotanica insetad of chontanica as presented in several websites which followed each other without knowing the original source. I took some photos of this beetles from Java many years ago and I had chances to have new photos from Kamphaengsaen, Nakhon Pathom and Khoa Khor, Phetchabun which they were identical to those from Java. The adult elytra are unicolorous, metallic bronze with greenish or bluish refections. The hind femurs are large and enable to jump. It feeds on leaves of beans and peas.
ด้วงหมัดกระโดดสีน้ำเงิน มีการใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ในประเทศไทยคลาดเคลื่อนและปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ต่างๆ ซึ่งเชื่อว่าคัดลอกตามกันมา อย่างไรก็ตามชื่อชนิดที่ถูกต้องตามที่ปรากฏอยู่ในเอกสารอ้างอิง คือ Phyllotreta chotanica เป็นด้วงเต่าขนาดเล็ก ลำตัวยาวประมาณ 2-3 มิลลิเมตร ตลอดลำตัวมีสีน้ำเงินเข้มเกือบดำ ผิวเป็นมันวาว มีโคนขาคู่หลังหนา และใหญ่ เวลาเดินอุ้ยอ้าย แต่กระโดดได้สูง ด้วงมักรวมอยู่เป็นกลุ่มกัดกินผิวใบถั่วเป็นรอยเหลือเยื่อใบขาวๆ หรือกินจนทะลุเป็นรูพรุนไปทั่ว
Brown plant-hopper-BPH, Nilaparvata lugens (Stål), the present outbreak in Suphanburi and North central area of Thailand, identified problem and strictly guidance for the chemical control before they will be no longer use เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลระบาดหนักที่สุพรรณบุรี ปัญหาและแนวทางการแก้ไขก่อนที่แมลงจะดื้อยาดื้อต่อสารใหม่ๆ ที่ดีๆ เสียหมด
(Updated 22.i.10)
(Key words: BPH, economic threshold level, insect resistance, plant resistant varieties, pest management, neo-nicotinoids, phenylpyrazole insecticides, 6.25 Rai=1 ha)
I visited the outbreak areas especially in Sri Prachan a subdistrict of Suphanburi 130 km N of Bangkok in mid December 2009. The problem seen will be worse if we leave the farmers to find their own way solution. Although the pest characteristics are very closed similiar and can confused with the white-back plant-hopper, however, it is confirmed that they are BPH, but new strains of higher degrees of resistance to many insecticides. That meant the higher and higher doses of insecticides will be used, or cocktail tank mixtures of what ever farmer thinks good to kill the pests at even shorter interval of 3-4 days instead of 7-10 days. How can we save the effective insecticides for the longer use in the future ? The strictly guilde-use than the normal recommendation of each product should be well aware of before all insecticides will be no longer used.
The Integrated Pest Manangement (IPM) is recommended, such as Plant resistance, Cultural practise, Biological control and Chemical control. I have seen Cyrtorhinus lividipennis Reuter which is a mirid bug from the rice field where a high number of BPH was there. However, during the pest outbreak it doesn’t show enough performance which is similar case to fungal pathogens, including Beauveria bassiana, Metarhizium sp. and Hirsutella citriformis.
The chemical control in the past 20-30 years ago, farmers normally use Organophosphate and Carbamate. While Neo-nicotinoids have been used widely not long ago because of systemic action and different mode of action in acting on the central nervous system. Many of them are available in Thailand, including dinotefuran (Starkle), acetamiprid (Molan), thiamethoxam (Actara), clothianidin (Dantosu), imidacloprid (Confidor, Provado) and thiachloprid (Calipso). But in the last few years imidacloprid was the first one which BPH has built up its resistance against it. Therefore the aims of control measure of BPH should not only select the right chemical and use at the right doses, but to find the safer ways to delay of BPH resistance as well.
There are still some good insecticides to control BPH, including Neonicotinoids and phenylpyrazole insecticides (ethiprole-Curbix and fipronil-Ascend), but needed to use at the front line just to get rid of the BPH at the first outbreak instead of using them when the BPH population is too high (with BPH 50 individuals/tiller, or 5 individuals/plant). This is in order to safe them for a longer use in the future. The initial spray strongly recommend to use Neo-nicotinoids, such as ditenofuran at 60 g/rai (6.25 Rai=1 ha), thiamethoxam at 30 g/rai or clothianidin at 45 g/rai when the number of BPH is still low. Anyhow, when the insect number increasing and reaches ETL (10 individuals/tiller or 1 individual/plant), the selected products called “real hoppicides” to use, such as buprofezin at 120 g/rai, buprofezin+etofenprox at 120 g+120 ml, or ethiprol (phenylpyrazole group) at 240 ml/rai. The laternate spraying with other O.P. or carbamate, such as carbosulfan at 240 ml/rai or isoprocarb at 150 g/rai is also recommended. In the violent outbreak, tank mixtures of any hoppicide with O.P or carbamate without reducing doses should be considered. The spray volume can be HV or LV, try to avoid to mix the same group or the same mode of action insecticides together.
I would like to update the BPH crisis at this stage that all insecticides have faced more or less the resistant problem so quick including all Neonicotinoids, Phenylpyrazole, O.P.and Carbamate. The outstanding hoppicide in the past, buprofezin works too slow to be effective enough. Some researchers who have experiences in insecticides suggested the last mixing choiced insecticides such as thiamethoxam+fipronil, or ethiprole+dinotefuran should be considered while using each alone not good enough to kill BPH at the heavily population situation. The Thai government has just realized that the BPH case this year is too obvious to handle. Therefore the best suggestion is to stop the violent outbreak and try to cut their survival life in the cycle by destroying all rice fields which were heavily infested by BPH. The government accepted to pay the compensation to the affected farmers at 600 baht per rai. I think this circumstance in Thailand and other S.E. Asian countries including China and Vietnam will bring up the world rice price in the coming years.
ผู้เขียนได้มีโอกาสไปร่วมสังเกตการณ์การระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลซึ่งกำลังระบาดอย่างหนักในเขตปลูกข้าวหลักของประเทศไทย ที่อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลนอกจากจะลงดูดกินน้ำเลี้ยงจากต้นข้าวแล้ว เพลี้ยจะปล่อยสารพิษลงในต้นข้าวทำให้ข้าวเหมือนถูกน้ำร้อนลวกและจะเกิดอาการใบไหม้แห้งกรอบแดงตามมา ทำให้ผลผลิตลดลงจนถึงไม่ได้ผลผลิตเลย ชาวบ้านส่วนหนึ่งต้องทิ้งนา บางรายยังสู้ก็ไถที่เตรียมปลูกใหม่ เพลี้ยที่ระบาดในครั้งนี้เป็นกระโดดสีน้ำตาล ไม่ใช่ เพลี้ยกระโดดหลังขาว ที่คล้ายกันมาก แต่เป็นสายพันธุ์เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลที่ต้านทานต่อสารฆ่าแมลงมากขึ้น นั่นหมายถึงประสิทธิภาพของสารฆ่าแมลงหลายชนิดลดลง ชาวนาต้องใช้ในอัตราที่สูงขึ้น ต้องใช้แบบผสมกันหลายชนิดและต้องร่นระยะการพ่นสารใช้สั้นลงเหลือ 3-4 วัน แทนที่จะเป็น 7-10 วัน จะทำอย่างไรดีที่จะช่วยกันชะลอปัญหาเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในการสร้างความต้านทานต่อสารฆ่าแมลงเพื่อให้มีสารฆ่าแมลงดีๆ เหลือไว้เป็นทางเลือกสำหรับอนาคต
การจัดการเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ปัจจุบันเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเกิดการระบาดอย่างรุนแรงหลายประเทศในเอเชีย เช่น จีน เวียดนาม อินเดีย ฟิลิปปินส์ กัมพูชา ลาว มาเลเซีย และไทย สำหรับประเทศไทย มีการระบาดมากกว่า 10 จังหวัด พื้นที่ความเสียหายมากกว่า 1 ล้านไร่ แนวทางในการจัดการจึงจำเป็นต้องใช้วิธีผสมผสานกันดังนี้
1. การใช้พันธุ์พืชต้านทาน (Plant resistance) เลือกปลูกข้าวพันธุ์ที่ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เช่นพันธุ์ข้าว กข 31 ที่เห็นการระบบในแปลงทดลองมีค่าความต้านทานปานกลาง (MR) ในสถานการณ์เช่นนี้จำเป็นต้องหาพันธุ์ต้านทานระดับสูงขึ้นมา (R)
2. การใช้วิธีเขตกรรม (Cultural practise) เช่นควรหว่านข้าวไม่ให้แน่นเกินไป ประมาณ 15 กก/ไร่ หรือปลูกแบบนาดำ เพื่อให้ต้นข้าวแข็งแรงและการพ่นสารได้ทั่วถึง การปรับสภาพนิเวศของนาข้าวไม่ให้เหมาะสมกับเพลี้ยกระโดด เช่น การระบายน้ำในนา เข้า-ออก สลับกันเป็นครั้งคราว การหว่านข้าวให้มีทางเดินกว้างประมาณ 45 เซนติเมตร เพื่อให้การพ่นสารทั่วถึง ไม่ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไป เนื่องจากทำให้ใบข้าวเขียว หนาแน่น ต้นข้าวมีสภาพอวบน้ำเหมาะแก่การเข้าดูดกินและขยายพันธุ์ของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
3. การควบคุมโดยชีววิธี (Biological control) เหมาะสำหรับสถานการณ์ปกติที่ไม่ใช่วิกฤติการระบาด จากการตรวจดูตัวอย่างแมลงที่เก็บจากแปลงปลูกข้าวที่มีการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลพบว่ามีแมลงศัตรูธรรมชาติของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลโดยเฉพาะมวนเขียวดูดไข่ Cyrtorhinus lividipennis Reuter ติดมาด้วย ซึ่งในสภาพปกติที่ยังไม่มีการระบาดมวนชนิดนี้น่าจะมีบทบาทที่สำคัญ แต่เมื่อมีการระบาดประสิทธิภาพจึงไม่เพียงพอที่จะควบคุมเพลี้ยได้ การแนะนำสารจุลินทรีย์ชีวภาพอื่นๆ รวมทั้งสารราขาวบิวเวอร์เรีย ราเขียวเมตาไรเซี่ยม ซึ่งดีแต่เห็นผลช้าก็เช่นเดียวกันในช่วงการระบาดรุนแรงนอกจากจะไม่ได้ผลแล้วยังเป็นการสร้างภาพที่ติดลบไว้ในสายตาของเกษตรกรอีกด้วย
4. การใช้สารเคมี (Chemical control) การป้องกันกำจัดโดยใช้สารฆ่าแมลงสารที่ใช้ในการป้องกันกำจัดแมลงชนิดนี้มักเป็นสารที่ออกฤทธ์แบบถูกตัวตาย* และสารดูดซึมซึ่งมีคุณสมบัติในการดูดซึมเข้าไปในต้นพืชโดยอาจเข้าไปทางราก ทางใบ กิ่ง ลำต้น หรือส่วนหนึ่งส่วนใดของพืชที่สัมผัสกับสาร แล้วเคลื่อนย้ายไปสู่ส่วนต่างๆ โดยเฉพาะยอดอ่อนที่แตกใหม่ๆ ได้แก่สารส่วนใหญ่ในกลุ่มออร์แกนโนฟอสเฟต (Organophosphate) และ คาร์บาเมท (Carbamate) ที่ใช้กันมานาน หลังจากนั้นก็มีสารนีโอนิโคตินอยด์ (Neo-nicotinoid) ที่มีประสิทธิภาพดีในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูพืชจำพวกปากดูดหลายชนิด เช่นไดโนทีฟูราน-dinotefuran (Starkle) อะเซตามิพริด-acetamiprid (Molan) ไทอะมีโธแซม-thiamethoxam (Actara) คลอไทอะนิดิน-clothianidin (Dantosu) อิมิดาคลอพริด-imidacloprid (Confidor, Provado) และ ไทอะคลอพริด-thiachloprid (Calipso) สารฆ่าแมลงอีกกลุ่มที่ยังเป็นตัวเลือกที่ดีได้แก่กลุ่ม เฟนนิลไพราโซล ซึ่งได้แก่ อิทิโพรล-ethiprol (Curbix) และ ฟิโปรนิล-fipronil (Ascend) แต่ในระยะสองสามปีที่ผ่านมาการป้องกันกำจัดเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในแถบเอเชียเริ่มมีปัญหา มีรายงานว่าเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลสามารถสร้างความต้านทานต่อสารกลุ่มนี้ด้วยโดยเฉพาะอิมิดาคลอพริด สำหรับสารชนิดอื่นๆ ก็มีระดับความต้านทานที่เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลสร้างมากน้อยต่างกันเท่านั้น ดังนั้นการจัดการเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลนอกจากจะต้องใช้เลือกใช้สารให้ถูกชนิด อัตราและช่วงจังหวะที่เหมาะสมแล้ว ยังต้องหาทางชะลอการสร้างความต้านทานของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลด้วยเพื่อให้มีสารฆ่าแมลงดีๆ เป็นทางเลือกสำหรับอนาคต
คำแนะนำในการใช้สารฆ่าแมลงที่ควรปฏิบัติอย่างเคร่งครัด เนื่องจากสารกลุ่มนิโอนิโคตินอยด์บางชนิดที่ยังมีประสิทธิและมีปัญหาการดื้อยาไม่สูงมาก เช่น ไดโนทีฟูแรน (60 กรัม/ไร่) ไทอะมีโทแซม (30 กรัม/ไร่) หรือ คลอไทอะนิดิน (45 กรัม/ไร่) หรือใช้สารกลุ่มเฟนนิลไพราโซล เช่น อิทิโพรล (240 ซีซี/ไร่ และฟิโปรนิล ควรใช้ในครั้งแรกๆ ที่พบเพลี้ยระบาดเล็กน้อยเพื่อหยุดการระบาดทันที
ข่าวล่าสุดในสถานะการณ์การระบาดรุนแรงในขณะนี้ ทราบว่าสารฆ่าแมลงทุกกลุ่ม ทุกชนิดใช้เดี่ยวๆ กำจัดเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลไม่ได้แล้ว ไม่แต่เพียงการระบาดเสียหายในประเทศไทย แต่ประเทศเพื่อนบ้านที่เวียดนามก็อยู่ในขั้นวิกฤติเช่นเดียวกัน นักวิชาการที่ยังติดตามผลการประสิทธิภาพของสารฆ่าแมลง ยังพบว่าพอมีช่องทางเหมือนเป็นดาบเล่มสุดท้ายที่จะสู้กับเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในขณะนี้ได้นั่นคือ การเลือกใช้สารบางกลุ่มผสมกัน เช่น การใช้สารกลุ่มนีโอนิโคตินอยด์ ผสมกับสารกลุ่มเฟนนิลไพราโซล เช่น ไทอามีโธแซม+ฟิโปรนิล หรืออิทิโพรล+ไดโนทีฟูราน ส่วนบูโปรเฟซินก็ออกฤทธิ์ช้าและประสิทธิภาพตกลงไปเพราะปัญหาเพลี้ยดื้อยาด้วยเช่นเดียวกัน ทางเลือกของทางราชการในขณะนี้จึงแนะนำให้ตัดวงจรการระบาดของเพลี้ยโดยการไถนาข้าวที่มีการระบาดรุนแรงทิ้ง โดยทางราชการจะชดเชยให้ไร่ละ 600 บาท เชื่อว่าอนาคตการปลูกข้าวที่ดีเหมือนเดิมจะกลับมาในปีต่อไป
การสำรวจการเพิ่มขึ้นของประชากรเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เช่นการประเมินดูจากจำนวนเพลี้ยที่บินมาเล่นแสงไฟฟ้าในเวลากลางคืน และการสุ่มสำรวจในนาข้าวมีความสำคัญมากเพราะเป็นการช่วยเตือนการระบาดของแมลง เมื่อจำนวนเพลี้ยกระโดดเพิ่มถึงระดับเศรษฐกิจคือ 10 ตัว/กอ (1 ตัว/ต้น) ควรพ่นด้วยสารกำจัดเพลี้ยโดยเฉพาะ เช่นพ่นด้วยสารบูโพรเฟซิน(120 กรัม/ไร่) หรือบูโพรเฟซิน+อิโทเฟนพร็อก (120กรัม+120 ซีซี/ไร่) หรืออิทิโพรล ซึ่งเป็นสารในกลุ่น เฟนนิลไพราโซล (240 ซีซี/ไร่) ควรพ่นสลับด้วยสารกลุ่มออร์แกนโนฟอสเฟต หรือคาร์บาเมท เช่น คาร์โบซัลแฟน(240 ซีซี/ไร่) หรือไอโซโพรคาร์พ (150 กรัม/ไร่) หากการระบาดระดับรุนแรงขึ้น ให้ผสมสารออร์แกนโนฟอสเฟต หรือคาร์บาเมทผสมกับสารชนิดใดชนิดหนึ่งข้างต้นโดยไม่ต้องลดอัตรา ต้องผสมสารตามอัตราที่กำหนด/ไร่ โดยอาจจะใช้พ่นแบบระบบใช้น้ำมาก หรือน้อยก็ได้ เช่นสารไทอะมีโทแซม 30 กรัม/ไร่ ถ้าเกษตรกรพ่น 2 ถัง (40ลิตร/ไร่) ให้ผสม 15 กรัม/20 ลิตรแล้วพ่น 2 ถัง/ไร่ ควรไขน้ำออกจากแปลงก่อนพ่นสาร และพ่นสารให้ถูกโคนต้นข้าว ควรหลีกเลี่ยงการใช้สารกลุ่มที่มีการออกฤทธิ์เหมือนกันผสมกัน หรือพ่นติดต่อกัน ไม่ควรปล่อยให้เพลี้ยระบาดก่อนแล้วจึงพ่นสารฆ่าแมลงกำจัด
การตัดสินใจที่ผิดในการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เช่นการพ่นสารฆ่าแมลงช้าไปเพียงสัปดาห์เดียว การใช้สารชีวภาพ หรือสารเคมีที่ไม่มีประสิทธิภาพในช่วงแรกๆ ของการระบาด ความหายนะก็อาจเกิดขึ้นได้
การพ่นสารฆ่าแมลงเฉพาะหน้าเมื่อมีการระบาดรุนแรงเช่นมีเพลี้ยมากกว่า 50 ตัวต่อกอขึ้นไปไม่เป็นผลดีต่อสารฆ่าแมลงทุกชนิดเพราะนอกจากจะป้องกันกำจัดไม่ได้ผลแล้วยังเป็นการสร้างภูมิต้านทานให้เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลด้วย โดยเฉพาะสารนีโอนิโคตินอยด์บางชนิดที่ยังใช้ได้ผลดีอยู่ ถ้าเรารู้จักสารเคมีดีพอก็จะรู้ว่ามีประโยชน์มาก เป็นไปไม่ได้ที่จะไม่ใช้สารเคมีในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช อนาคตของสารเคมี สารฆ่าแมลงอยู่ในมือของท่านแล้ว
Thank you Mr. Sutep Sahaya, DOA for updated information on BPH.
*สารไพรีทรอยด์สังเคราะห์ มีการออกฤทธิ์แบบถูกตัวตาย (contact) และกินตาย (stomach poison) เป็นผู้ร้ายผู้ถูกกล่าวหาว่ากระตุ้นให้เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลระบาด ซึ่งมีส่วนถูกแต่ไม่ถูกต้องทั้งหมด เพราะปัจจัยที่ส่งเสริมให้เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลมีประชากรเพิ่มมากขึ้นมีหลายปัจจัย เช่นการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไป ระบบเขตกรรมไม่ดี ปลูกข้าวแน่เกินไป การระบายน้ำไม่ดี เป็นต้น ในประเทศฟิลิปปินส์ยังอนุญาตให้ใช้สารไพรีทรอยด์สังเคราะห์ในนาข้าว เพราะมีคุณสมบัติในการกำจัดเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวในข้าวได้ดีมาก ออกฤทธิ์เร็ว สามารถหยุดการเป็นพาหะนำเชื้อไวรัสสาเหตุของโรคใบสีส้มที่สำคัญมากในฟิลิปปินส์ได้ดี เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวข้าวที่โดนสารไพรีทรอยด์สังเคราะห์มักจะตายแบบสัมผัสภายใน 10-60 นาที สารไพรีทรอยด์สังเคราะห์สามารถฆ่าเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลแบบสัมผัสได้ระดับหนึ่งซึ่งยังไม่เพียงพอในการกำจัดแมลงชนิดนี้ นักวิชการที่ฟิลิปปินส์ฉลาดพอที่จะโต้แย้งว่าถ้ามีประชากรของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเพิ่มขึ้นจากการสุ่มสำรวจเขาจะแนะนำให้สลับไปใช้สารกลุ่มที่เรียกว่า “hoppicides สารกำจัดเพลี้ยกระโดด” ทันที เช่น บูโปรเฟซิน ซึ่งยังได้ผลดีอยู่ การที่สารไพรีทรอยด์สังเคราะห์ยังมีความสำคัญมากในพืชอื่นๆ เนื่องจากการออกฤทธิ์ เร็ว ความปลอดภัยต่อผู้ใช้สูงกว่าสาร O.P. คาร์บาเมททั่วไป สลายตัวได้เร็วในพืชผล เพียงแต่อาจจะมีปัญหาที่เป็นพิษต่อปลา อย่างไรก็ตามในสภาพการใช้งานปกติตามคำแนะนำก็ไม่ได้ทำให้ปลาตายจนเป็นข่าวให้เห็น ถ้าศึกษาการใช้สารเคมีให้ดีจะรู้ว่าสารกลุ่มนี้มีบทบาทสูงมากในการเกษตรของไทย และทั่วโลก โดยเฉพาะสารไซเปอร์เมทรินชนิดเดียวมีมูลค่าการนำเข้าในประเทศไทยปีละมากกว่า 280 ล้านบาท (พ.ศ. 2008)
ขอบคุณครับสำหรับคำแนะนำและติชม
พิสุทฺธิ์ เอกอำนวย
Back to Order Hemiptera, Suborder Auchenorrhyncha
The cottony cushion scale insect, Icerya purchasi, one of the world largest scale attacked mango in Lamphun เพลี้ยหอยปุยฝ้าย เพลี้ยที่ใหญ่ที่มีขนาดใหญ่สุดในโลกชนิดหนึ่ง ระบาดในมะม่วงที่อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน
Icerya purchasi Maskell
The cottony cushion scale is one of the world largest scale insects that feed on several species of fruit trees, most notably on citrus, mango, guava and jack fruit. The adult female is brick red cover by white wax and waxy fringe, body oval, carinate, about 4 mm in width and 8-9 mm in length. It causes loss of fruits and leaves, dieback of branches and probably the death of weak trees.
เพลี้ยหอยปุยฝ้าย เป็นเพลี้ยหอยชนิดหนึ่งซึ่งพบในไม้ผลหลายชนิด โดยเฉพาะส้ม มะม่วง ฝรั่ง และขนุน เป็นต้น จัดเป็นเพลี้ยหอยที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกชนิดหนึ่ง ตัวเต็มวัยเพศเมียรูปร่างรูปไข่ยาว ผิวลำตัวมีสันเป็นแนว สามารถสร้างไขสีขาวปกคลุม และมีไขเส้นบางๆ เส้นยาวๆ รอบตัว ขนาด ความกว้างประมาณ 4 มิลลิเมตร ความยาว ประมาณ 8-9 มิลลิเมตร เพลี้ยหอยมักพบดูดกินน้ำเลี้ยงจากกิ่งและลำต้น มีพบบ้างที่ก้านใบ มูลที่ถ่ายออกมาเป็นแหล่งเพาะราดำซึ่งมักพบราดำติดอยู่ตามใบ พบระบาดในมะม่วงซึ่งปลูกที่อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน สามารถสร้างความเสียหายทำให้ต้นโทรม ผลร่วง ใบร่วง กิ่งแห้งตาย ถ้าระบาดมากๆ อาจจะทำให้ต้นที่อ่อนแอตายได้ เพราะกว่าเจ้าของสวนจะเห็นความสำคัญของเพลี้ยหอยชนิดนี้ก็มีจำนวนมากเข้าขั้นระบาดแล้ว ไม่แปลกและจริงที่การเรียนรู้ในห้องเรียนไม่เพียงพอ เพราะตั้งแต่เรียนรู้เรื่องแมลงมานานเป็นสิบๆ ปีก็เพิ่งรู้จักและเห็นตัวจริงของเพลี้ยหอยชนิดนี้สัปดาห์นี้เอง
Filed under Hemip-Sternorrhyncha-Margarodidae เพลี้ยหอยปุยฝ้าย, Insect pests of economic crops แมลงศัตรูพืช | Comments OffBlack citrus aphids, Toxoptera aurantii, from Ratchaburi, Thailand เพลี้ยอ่อนดำส้มที่พบในประเทศไทย และเพลี้ยอ่อนดำส้มหนวดจางจากราชบุรี
Toxoptera aurantii (Boyer de Fonscolombe)
There are two species of black citrus aphids known from Thailand which are Toxoptera aurantii and Toxoptera citricida. The latter can be distinguished from T. aurantii by their wholly black third antennal segment, which is whitish and with black tip in T. aurantii. Aphids in this genus not only feed on young citrus leaves, but also the vectors transmitting virus which caused “Triteza disease”. Photos of aphids are from pomelo growing in Mae Klong Area in Ratchaburi (18.i.10).
เพลี้ยอ่อนดำส้มหนวดจาง Toxoptera aurantii ตัวเต็มวัยมีสีดำ มีทั้งชนิดมีปีกและไม่มีปีก ส่วนตัวอ่อนมีสีน้ำตาลแดง เป็น 1 ใน 2 ชนิดของเพลี้ยอ่อนสีดำศัตรูพืชตระกูลส้มที่รู้จักกันจากประเทศไทย ชนิดหนวดจางนี้มีจุดสังเกตคือหนวดปล้อง 3 มีสีขาวจาง แต่ปลายมีสีดำซึ่งแตกต่างจากเพลี้ยอ่อนหนวดดำ Toxopteracitricida ที่มีหนวดปล้อง 3 ดำทั้งปล้องแต่ปล้องสีมีสีจาง เพลี้ยอ่อนสีดำส้มมีความสำคัญมากซึ่งนอกจากดูดกินน้ำเลี้ยงจากใบอ่อนส้มแล้ว ยังเป็นแมลงพาหะนำโรคทริติซามาสู่ส้มด้วย ลักษณะอาการส้มที่เป็นโรคนี้คือใบเหลืองซีดคล้ายการธาตุอาหาร ขอบใบม้วนเข้าหากันคล้ายรูปถ้วย เส้นใบและใบอ่อนมีขีดโปร่งแสง กิ่งเริ่มแห้งตาย ระบบรากอ่อนแอ อาการที่ต้น ลำต้นจะเป็นคลื่น หรือมีร่องเว้า เมื่อแกะเปลือกออกจะพบลักษณะยุบตัวเป็นจุด หรือในทางตรงกันข้ามคือนูนคล้ายหนาม อาการมักปรากฎให้เห็นในส้มเขียวหวานและมะนาวที่มีอายุ 2 ปีขึ้นไป ภาพเพลี้ยอ่อนดำส้มหนวดจางจากส้มโอที่ปลูกในเขตแม่กลอง จังหวัดราชบุรี
(Triteza photo source: Khun Supattra Intravimonsri, the Department of Agriculture)
The cotton bollworm, Helicoverpa armigera an important pest of agriculture หนอนเจาะสมอฝ้ายแมลงศัตรูพืชที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจมาก มีหลายชื่อหลายสีตามพืชอาศัย
Helicoverpa armigera (Hübner), syn. Heliothis armigera (Hübner)
The cotton bollworm is also known as the tomato fruitworm and the corn earworm, damaged cotton in many parts of the world. It is general feeders on cotton, corn, okra, sorghum, melons, cucumbers, tomato, chilli, cabbage, tobacco, grape, bean, citrus, roses and ornamentals. The caterpillars have colored variation which can be brown or green. The skin bears minute hairs make it different to the green beet armyworm (Spodoptera exigua). The total time for one life cycle is about 29-38 days; eggs 2-3 days, larvae 16-22 days, pupae 10-12 days and adults 7-18 days. An additional photo taken on okra has a totally different colored pattern.
หนอนเจาะสมอฝ้าย บางครั้งก็เรียกชื่ออื่นๆ ตามพืชที่อาศัย เช่น หนอนเจาะผลมะเขือเทศ หรือหนอนเจาะฝักข้าวโพด จัดเป็นแมลงศัตรูพืชที่มีความสำคัญมากที่ทำลายฝ้ายในหลายส่วนของโลก จนกล่าวได้ว่าการปลูกฝ้ายในประเทศไทยต้องล้มเลิกไปเพราะการระบาดที่รุนแรงตลอดฤดูของหนอนชนิดนี้ หนอนชนิดนี้ยังพบกินพืชชนิดอื่นๆ รวมทั้ง ข้าว-โพด ข้าวฟ่าง กระเจี๊ยบเขียว แตง แตงกวา มะเขือเทศ พริก ผักกะหล่ำ ยาสูบ องุ่น ถั่ว ส้ม กุหลาบ ทานตะวัน และไม้ดอกไม้ประดับหลายชนิด เป็นต้น หนอนที่โตเต็มที่แล้วอาจจะมีหลายสี สำหรับหนอนสีเขียว บางครั้งจะดูคล้ายหนอนกระทู้หอมมาก แต่แตกต่างจากหนอนชนิดหลังที่ผิวลำตัวค่อนข้างหยาบ เนื่องจากมีขนสั้นๆ ซึ่งเป็นขนแข็งอยู่ทั่วตัว วงจรชีวิตจากระยะไข่ 2-3 วัน ระยะหนอน 16-22 วัน ระยะดักแด้ 10-12 วัน และระยะตัวเต็มวัย 7-18 วัน ตลอดวงจรชีวิตใช้เวลาประมาณ 29-38 วัน ภาพหนอนบนเมล็ดพริกจากกาญจนบุรี 9 สิงหาคม 2552 ในขณะที่ภาพหนอนสีน้ำตาลมีรูปแบบของสีต่างกันอย่างสิ้นเชิงกับหนอนสีเขียว เพิ่งถ่ายวันนี้จากแปลงปลูกกระเจี๊ยบเขียวในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน
Copyright @ SIAM INSECT-ZOO & MUSEUM
Bombay locust, Patanga succincta a destructive pest in the past, but uncommon in Thailand now ตั๊กแตนปาทังก้า แมลงศัตรูพืชที่สำคัญในอดีตกลับหายากในปัจจุบัน จนคนไม่รู้จักดีพอและสับสนกับตั๊กแตนชนิดอื่นๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน
สองตัวนี้ไม่ใช่ตั๊กแตนปาทังก้า เพียงแค่คล้ายกันเท่านั้น
Patanga succincta (Linnaeus)
There is one generation a year and the adults usually diapause during cool and dry seasons as an immature adult during November to April. The female lay 1-3 egg pods containing 96-152 eggs in the early rainy season in May to June. Eggs hatch in 1-2 months. The nymphal stage has 6-8 instars last for 56-81 days while the adult can live for 6-8 months. The nymphs are green with black spots in the early instars. The colours are more variable at the later stages, with a green form and a dark orange-brown form both with two black spots at the base of the wing pads and a green form without the black spots. The adults are pale brown, compound eye pale brown with a dark line inside; the cheek with a brown band from the lower part of eye extending to mouth; the sides of the pronotum with a pale band with rather straight borders and with darker bands above and below. Hindwing is membranous, transparent with prominent reddish vilolet or pinkish color at base.
The Bombay Locust is widespread in southwest and southeast Asia from
ตั๊กแตนปาทังก้า มีขนาดใหญ่ รูปร่างเรียวยาว ปีกคู่หน้าค่อนข้างยาวโผล่พ้นปลายท้องมาก บินเร็ว และว่องไว เพศผู้มีความยาววัดจากหัวถึงปลายปีก 60-65 มิลิเมตร เพศเมียยาว 75-78 มิลลิเมตร ทั้งสองเพศ ลำตัวมีสีน้ำตาลอ่อนสลับสีน้ำตาลเข้ม ตารวมมีเส้นสีดำในแนวตั้ง แก้มทั้ง 2 ข้างมีแถบสีดำพาดจากขอบตารวมด้านล่างถึงปาก ที่ข้างอกมีแถบสีเหลืองจางมีขอบค่อนข้างตรง และแถบสีเข้มอยู่ที่ด้านบนและล่างของแถบสีจางนี้ ลักษณะเด่นที่พบในปีกคู่หลังคือเป็นปีกบางใสที่โคนปีกมีสีม่วงแดง หรือสีชมพู (มีตัวจริงแสดงที่สวนสัตว์แมลงสยาม อยู่ที่นี่ครับ)
วงจรชีวิตในรอบ 1 ปี มีการขยายพันธุ์เพียง 1 ครั้งฤดูผสมพันธุ์อยู่ในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน เพศเมียวางไข่ในดินเป็นฝักไข่รูปทรงกระบอกแต่ละฝักมี 96-152 ฟอง ในช่วงต้นฤดูฝน อายุไข่ 35-51 วัน ตัวอ่อนลอกคราบ 6-8 ครั้ง ช่วงอายุตัวอ่อน 56-81 วัน เริ่มเป็นตัวเต็มวัยประมาณเดือนกรกฎาคม อายุตัวเต็มวัย 8-9 เดือน
ตั๊กแตนปาทังก้า ระบาดครั้งแรกในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2006 และพบการระบาดต่อเนื่องอยู่นานเกือบ 20 ปี จากความเสียหายหลักแสนไร่ เพิ่มขึ่นเป็นหลักล้านไรในช่วงเวลาสิบกว่าปีจากนั้น ปัจจุบันการระบาดมักพบตามชายแดนไทย-กัมพูชา และพบมากทางเมืองไพรลินของกัมพูชาซึ่งอยู่ใกล้กับจันทบุรีของไทย ค่อนข้างหายากในเขตอื่นๆ คนเขมรที่นั่นได้จับตั๊กแตนมาขายที่ตลาดโรงเกลือในฝั่งไทยโดยมีคนลงทุนทำห้องเย็นเก็บรักษาตั๊กแตนปาทังก้าและแมลงกินได้ชนิดอื่นๆ ที่รวบรวมไว้ได้นับเป็นสิบๆ ตัน ที่ทยอยนำออกมาขายเป็นอาหารเสริมในประเทศไทยได้ตลอดทั้งปี ราคาขายตั๊กแตนปาทังก้าที่นั่นกิโลกรัมละ 120-170 บาท วันนี้ผู้เขียนไม่แน่ใจว่าเยาวชนคนรุ่นใหม่จะเคยเห็นหรือจับตั๊กแตนปาทังก้าเป็นๆ และแยกแยะจากตั๊กแตนชนิดอื่นได้ เพราะมันเริ่มหายากจนหารูปดีๆ สักรูปเพื่อประกอบการเรียนรู้ยังหายากเต็มทน รูปที่มีประกอบบทความส่วนใหญ่มีอายุมากกว่า 20-30 ปี ปัจจุบันจะพบก็แต่ตามชาวแดนไทยเขมร หรือมีมากที่เขมรโน่นเพราะเพิ่งมีการบุกเบิกถางป่าทำไร่กันอย่างกว้างขวางเหมือนเมืองไทยเมื่อ 30-40 ปีมาแล้ว ซึ่งเป็นการปรับเปลี่ยนระบบนิเวศของสิ่งแวดล้อมทำให้เพิ่มพื้นที่หากินของตั๊กแตนนั่นเอง
Indian Milkweed Bug, Oncopeltus confusus มวนดอกรักอินเดีย สีสวยแต่ไม่ค่อยมีคนรู้จัก หรือสนใจเท่าที่ควร
Oncopeltus confusus Horváth, 1914
= Oncopeltus nigriceps Distant, 1903.
This is one of the beautiful red milkweeds found from Thailand. It was first described from
มวนดอกรักอินเดีย พบและตั้งชื่อครั้งแรกจากอินเดีย มีเขตแพร่กระจายในไต้หวันและไทย ภาพจากแม่ริม เชียงใหม่ (20.xi.06) และกำแพงแสน นครปฐม (4.vii.06) ทั้งสองเพศมีลักษณะคล้ายกัน แค่เพศเมียมีขนาดใหญ่กว่า มีลำตัวยาวประมาณ 20 มิลลิเมตร ส่วนหัวและสันอกมีขน เป็นดอกรักที่มีสีแดงและมีสีดำที่ส่วนหัว หนวด ขา ด้านหน้าของสันหลังอก ฐานของแผ่นสามเหลี่ยม แถบคาดที่ส่วนกลางปีกและปีกบางที่ส่วนปลายปีก ส่วนปลายปีกมีจุดขาวที่มุมฐานและส่วนกลาง เป็นมวนดอกรักชนิดในหลายชนิดที่ดูดกินน้ำเลี้ยงจากดอกและใบรัก
